ΑΠΟ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΞΕΚΙΝΑ Ο ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΣΜΟΣ

Η κοινοβουλευτική δημοκρατία στην σημερινή Ελλάδα, μπορεί και να κινδυνεύει από οριακά φαινόμενα «ανυπακοής», «δεν πληρώνω», Ρουβικώνων, κοκ. Γιατί, όπως λέει ο Ηράκλειτος, ο ολοκληρωτισμός έχει και αυτός πάντα μιαν αρχή Ιδιαίτερα δε, όταν ύπουλα και διαβρωτικά εισχωρεί στη σκέψη. new deal Αθανάσιος Παπανδρόπουλος

Μοίρασε το

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Όλα έχουν μια αρχή… Πρέπει να ήταν τον Μάρτιο του 1964. Η Ένωση Κέντρου είχε κερδίσει θριαμβευτικά τις εκλογές του Φεβρουαρίου. Ο τότε πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου είχε διορίσει γενικό γραμματέα στο υπουργείο Παιδείας έναν κορυφαίο Έλληνα στοχαστή. Τον Ευάγγελο Π. Παπανούτσο. Δημοσιογράφος οκτώ μηνών τότε, συνάντησα τον μεγάλο αυτόν πνευματικό άνθρωπο. Το βράδυ εκείνο στο γραφείο του, από την ημίωρη συζήτησή μας συγκράτησα μία φράση του:.

“Το να σκέπτεσαι κάθε πράγμα από την αρχή έως την άκρη, και πάλι από την αρχή, και πάλι έως την άκρη, χωρίς ποτέ να κουράζεσαι ή να απογοητεύεσαι – αυτό θα πει προβληματισμός. Είναι χαρακτηριστικό του ανθρώπινου λόγου, μία ειδική διάσταση του στοχασμού που μόνον στον άνθρωπο υπάρχει”.

Μία οκταετία αργότερα είχα την τύχη να συναντήσω στο Παρίσι έναν λαμπρό Έλληνα. Τον Κώστα Παπαϊωάννου, κορυφαίο μαρξολόγο και μελετητή της βυζαντινής τέχνης. Το βιβλίο του “Η Γένεση του Ολοκληρωτισμού“, όχι μόνον δεν έχει καμμία ρυτίδα, αλλά ίσως να είναι και εξόχως επίκαιρο. Μιλώντας λοιπόν για την άνοδο του ναζισμού στην Γερμανία και την αντίστοιχη του φασισμού στην Ιταλία, ο Κ.Παπαϊωάννου εξέφρασε μία πλατωνική απορία.

Ποια είναι τάχα η σωστή οδός, η επί των αρχών ή η επί τας αρχάς;

Κάθε πράγμα, απάντησε ο ίδιος στον εαυτό του, έχει πάντα μιαν αρχή.

ΕΝ ΑΡΧΗ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΤΡΑΜΠΟΥΚΙΣΜΟΙ

Για παράδειγμα, σε μία ταπεινωμένη και κατεστραμμένη Γερμανία από έναν παράλογο πόλεμο, είχε εκλείψει ο προβληματισμός. Κανείς έτσι δεν πήρε στα σοβαρά –στην αρχή– κάποιες εθνικιστικές κορώνες που μιλούσαν για «πουλημένους», «ρουφιάνους», «προδότες», «κλέφτες», «απατεώνες», κλπ. Ουδείς ενοχλήθηκε όταν σε κάποιες μπυραρίες του Μονάχου οργανωμένες ομάδες τραμπούκων προπηλάκιζαν πολίτες. Εξύβριζαν πολιτικούς. Κυνηγούσαν δημοσιογράφους και ανθρώπους του πνεύματος. Την εποχή εκείνη, το εθνικο-σοσιαλιστικό κόμμα που είχε ιδρυθεί το 1920 ήταν οριακό. Οι βιαιότητές του εθεωρούντο και αυτές οριακές.

Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι στην Γερμανία των στοχαστών, των ποιητών, των επιστημόνων και των καλλιτεχνών ένα μικρό κόμμα, όπως το εθνικο-σοσιαλιστικό, θα μπορούσε να ανδρωθεί και να διεκδικήσει μια μέρα την εξουσία.

Ελάχιστοι ήσαν αυτοί που ανησυχούσαν όταν οι ηγέτες του κόμματος καλούσαν τον λαό σε αντίσταση «κατά των μειοδοτών». Που ήταν η δημοκρατικώς εκλεγμένη κυβέρνηση.

ΕΝ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΟΙ ΘΕΩΡΊΕΣ ΣΥΝΩΜΟΣΊΑΣ

Από την άλλη, δεν ήσαν λίγοι αυτοί που έτειναν ευήκοον ους στις θεωρίες περί εβραϊκού δακτύλου στον στρατό, στις τράπεζες, στην αστυνομία και στο Κοινοβούλιο.

Οι Εβραίοι κατηγορούντο για τα υπέρογκα χρέη της Γερμανιάς, για την καλπάζουσα ανεργία και τον υψηλό πληθωρισμό.

Την ίδια εποχή, στην Ιταλία που αναπολούσε χαμένες δόξες, ο Μπενίτο Μουσολίνι εμπνέεται από τον Γάλλο μαρξιστή-σοσιαλιστή φιλόσοφο Ζωρζ Σορέλ (1847-1922). Ο Σορέλ, στο κλασσικό βιβλίο του «Σκέψεις Πάνω στην Βία: η Ψευδαίσθηση της Προόδου» (1908), εξηγεί πώς μια δημοκρατία μπορεί να διαβρωθεί εκ των ένδον με βίαιες πράξεις ανυπακοής. Παραθέτει επίσης μία σειρά από αρχές του αποκαλούμενου «επαναστατικού συνδικαλισμού». Αυτές στην ουσία είναι οδηγίες καταλήψεως του κράτους και των οικονομικών του αρθρώσεων από τις συνδικαλιστικές συντεχνίες.

Εξάλλου, στην μουσολινική Ιταλία, οι τελευταίες υπήρξαν και οι πιο πιστοί σύμμαχοι του Μουσολίνι. Αρκεί να διαβάσει κανείς κείμενα των Ιταλών συνδικαλιστών της εποχής Αρτούρο Λαμπριόλα και Αγκοστίνο Λανζίλιο. Θα καταλάβει αμέσως ποιο είναι το ιδεολογικό υπόβαθρο του συντεχνιακού συνδικαλισμού – ο οποίος ανέδειξε και «προσωπικότητες» της φασιστικής Ιταλίας όπως οι Τσέζαρε Ρόσι, Ουμπέρτο Πασίλα, Οττάβιο Ντινάλε, Μάριο Ολιβέττι, κ.α.

ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΟΙ “ΘΕΩΡΙΕΣ”

Στο σημείο αυτό, αξίζει τον κόπο να υπογραμμίσουμε ότι, μέσω του Βέλγου Ανρί ντε Μαν, ο Ζωρζ Σορέλ υπήρξε ο μεγάλος εμπνευστής και του βελγικού φασισμού. Στο βιβλίο του «Κορπορατισμός και Σοσιαλισμός» (1934), ο Ανρί ντε Μαν προτείνει την εγκαθίδρυση ενός συντεχνιακού κράτους. Το δε 1940 υπήρξε από τους πρώτους που χαιρέτισε την νίκη των ναζί λέγοντας ότι πρόκειται για «λύτρωση» που θα ανοίξει τον δρόμο για έναν νέο κόσμο.

Ο Ανρί ντε Μαν υπήρξε επίσης από τους πρώτους σοσιαλεθνικιστές της εποχής του. Μίλησε για «λαϊκή οικονομία» – έκφραση που κατά κόρον χρησιμοποιούσε και η πρώην γ.γ. του ΚΚΕ κ. Αλέκα Παπαρήγα στις ομιλίες της.

Κλείνοντας αυτή την, κατ’ ανάγκην συνοπτική, ιστορική διαδρομή θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι οι περί βίας θεωρίες του Ζωρζ Σορέλ ενέπνευσαν και την γαλλική άκρα δεξιά του Σαρλ Μωρας. Αυτήν που συνέπραξε με τους ναζί και τους άνοιξε το δρόμο για να μπουν στο Παρίσι.

ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΣΜΌΣ: Ο ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Θα αναρωτιέται ο αναγνώστης μας γιατί όλη αυτή η παράθεση ιστορικών στοιχείων και γεγονότων. Η απάντηση είναι απλή. Αρκετοί θα υποθέτουν ότι η κοινοβουλευτική δημοκρατία στην σημερινή Ελλάδα, παρά τις όποιες ατέλειές της, είναι καλά εδραιωμένη. Και άρα δεν κινδυνεύει από οριακά φαινόμενα «ανυπακοής», «δεν πληρώνω», Ρουβικώνων και πάει λέγοντας. Έστω ότι έχουν δίκιο. Εμείς θεωρούμε σκόπιμη αυτή την αναφορά στην Ιστορία, επικαλούμενοι την ρήση «όποιος φυλάει τα ρούχα του έχει τα μισά». Γιατί;

Μα διότι, κατά τον Ηράκλειτο, τίποτα δεν είναι οριστικό. Ο ολοκληρωτισμός έχει και αυτός πάντα μιαν αρχή… Ιδιαίτερα δε, όταν ύπουλα και διαβρωτικά εισχωρεί στη σκέψη και άρα καταλαμβάνει το πνεύμα.

Ας δούμε λοιπόν πιο αναλυτικά το ιδεολογικό τοπίο στη χώρα μας και κάποιοι θα καταλάβουν.

Διαβάστε το προηγούμενο άρθρο του Αθανάσιου Παπανδρόπουλου στο new deal

ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΤΟ APP

Download on the App Store

Μοίρασε το

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

του αρθρογράφου

ideas change society

Αφήστε μια απάντηση

Σχόλια

Μπες στη συζήτηση

Κάνε εγγραφή για να αφήσεις τα σχόλιά σου

Κάνε εγγραφή για να αφήσεις τα σχόλιά σου