Δευτέρα, 21 Αυγούστου 2017
ΜΕΛΙΝΑ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗ

ΜΕΛΙΝΑ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗ

Η Μελίνα είναι γεωπόνος. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές τις σπουδές στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στην Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη Αγροτικού Χώρου από το ίδιο Πανεπιστήμιο. Έχει εργαστεί στον ΟΠΕΚΕΠΕ, στη Δ/νση Αγροτικής Ανάπτυξης στο τμήμα Οργάνωσης και Διαχείρισης Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων και τώρα εργάζεται ως σύμβουλος αγροτικής ανάπτυξης.
ΜΕΛΙΝΑ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗ
ο λογοσ στα αρωματικα φυτα

Ο ΛΟΓΟΣ ΣΤΑ ΑΡΩΜΑΤΙΚΑ ΦΥΤΑ

Οφείλουν το όνομα και το χαρακτηριστικό τους άρωμα στα αιθέρια έλαια που περιέχουν. Ο λόγος για τα αρωματικά φυτά (φασκόμηλο, χαμομήλι, ρίγανη, θυμάρι, δενδρολίβανο, τσάι του βουνού, κ.ά) τα οποία από αρχαιοτάτων χρόνων χρησιμοποιούνται είτε στη μαγειρική είτε για φαρμακευτικούς σκοπούς. Στην Ελλάδα έχουμε πολλά είδη αρωματικών, 6.500 για την ακρίβεια, αυτοφυή ή καλλιεργούμενα διάσπαρτα σε όλη την επικράτεια. Ολοένα και αυξάνεται διεθνώς η ζήτησή τους καθώς τα παράγωγα αυτών, αιθέρια έλαια και εκχυλίσματα, προτιμώνται από φαρμακοβιομηχανίες και διάφορες βιομηχανίες καλλυντικών λόγω των πολλών τους χρήσεων. Είναι καλλιέργειες που μπορούν να δώσουν ένα ικανοποιητικό εισόδημα σε όσους ασχοληθούν αλλά απαιτούνται πολλά στρέμματα (πάνω από 5) για να φανεί αυτή η απόδοση, με μεγάλο πλεονέκτημα την αξιοποίηση όλων των ειδών των εδαφών. Το κυριότερο εξαγώγιμο προϊόν της χώρας μας είναι ο κρόκος, ο οποίος καλλιεργείται ευρέως στο νομό Κοζάνης, και είναι ένα από τα πιο ακριβά μπαχαρικά στον κόσμο.

Στην Ελλάδα μόλις 5 αρωματικά φυτά αξιοποιούνται συστηματικά με τις εξαγωγές, όμως, να αντιπροσωπεύουν το ελαχιστότατο ποσοστό του 0,01% των παγκόσμιων. Αιτία; Το ανύπαρκτο brand name αφού δεν υπάρχει η δυνατότητα να δοθούν στις αγορές ποσότητες τέτοιες σε μέγεθος (και ποιότητα) που να μπορούν να σταθούν στις αγορές του εξωτερικού.

Η έρευνα από τα Πανεπιστήμια και τα ΑγροΕΤΑΚ (Έρευνητικά και Τεχνολογικά Αναπτυξιακά Έργα Καινοτομίας) δεν έχει αξιοποιηθεί στην πράξη. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης ανακοίνωσε πριν λίγο διάστημα, επίσημα, άλλο ένα Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Δράσης για τα αρωματικά φυτά με στόχο να καθοριστούν τα μέτρα και οι ενέργειες που πρέπει να γίνουν για να ξεκινήσει η καλλιέργεια και η επεξεργασία τους σε βιώσιμη βάση.

Προτεραιότητες του Σχεδίου είναι η καταγραφή των αυτοφυών αρωματικών της χώρας μας, η ταξινόμηση και η δημιουργία τράπεζας γενετικού υλικού, η εκπόνηση μελέτης για την εμπορία και αξιοποίηση τους από τις ευρωπαϊκές χώρες, ενισχύσεις για την συλλογή – διατήρηση – προστασία τους και για διάφορες έρευνες, η παραγωγή πιστοποιημένου πολλαπλασιαστικού υλικού και η δημιουργία πειραματικών φυτειών. Σημαντικό ρόλο θα έχουν να διαδραματίσουν οι Ομάδες Παραγωγών, όσο αφορά τη συνεργασία με γεωπόνους και εξειδικευμένο προσωπικό για την αντιμετώπιση των κάθε είδους καλλιεργητικών προβλημάτων αλλά και σχετικά με την αύξηση της παραγωγικότητας.

Τα κυριότερα είδη που προτείνονται στο Σχέδιο είναι τα παρακάτω:

Ρίγανη (Origanum vulgare): Πολυετής θάμνος με χρήση στην αρωματοποιία, τη φαρμακευτική και σαν καρύκευμα σε φαγητά.

Δενδρολίβανο (Rosmarinus officinalis): Πολυετής θάμνος του οποίου το αιθέριο έλαιο χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία, τη φαρμακευτική, την παραγωγή σαπουνιών και, επίσης, αποξηραμένος σαν άρτυμα σε διάφορα φαγητά.

Τσάι του βουνού (Sideritis sp.): Πολύ αρωματικό, με αιθέριο έλαιο που προορίζεται για την αρωματοποιία και τη φαρμακευτική.

Δίκταμο (Origanum dictamnus): Ποώδες, πολυετές φυτό με χρήση αφεψήματος και αιθέριο έλαιο κατάλληλο για τη φαρμακευτική αλλά και την ποτοποιία (παραγωγή βερμούτ).

Φασκόμηλο (Salvia fruticosa): Πολυετές, ποώδες φυτό του οποίου οι βλαστοί με τα άνθη και τα φύλλα βράζονται καθώς αποτελούν ένα ευεργετικό για τον πονόλαιμο αφέψημα.

Λεβάντα (Lavandula angustifolia): Χαμηλός, πολυετής θάμνος με προορισμό την αρωματοποιία, την σαπωνοποιία και τη φαρμακευτική.

Χαμομήλι (Matricaria chamomilla): Το πιο γνωστό, ίσως, αφέψημα ενώ χρησιμοποιείται ακόμη στην αρωματοποιία, την παραγωγή καλλυντικών και τη φαρμακευτική.

Θυμάρι (Thymus sp.): Πολυετές, ποώδες φυτό το οποίο αγαπούν ιδιαίτερα οι μέλισσες. Το αιθέριο έλαιό του χρησιμοποιείται στην αρωματοποιία, στην παραγωγή καλλυντικών και στην ομοιοπαθητική.

Σπαθόχορτο (Hypericum perforatum): Πολυετές, ποώδες φυτό το οποίο χρησιμοποιείται ως διουρητικό, επουλωτικό και αιμοστατικό. Στις ΗΠΑ αποτελεί το εναλλακτικό πρόζακ ενάντια στην ήπια κατάθλιψη.

Δυο επιτυχημένες περιπτώσεις, από τις πολλές, εντατικής καλλιέργειας των αρωματικών φυτών στη χώρα μας είναι αυτές στα Φάρσαλα της Θεσσαλίας και στο Κιλκίς.

Στα Φάρσαλα (με έδρα την Υπέρεια) όλο το εγχείρημα ξεκίνησε το 2009, ως άτυπη ομάδα έρευνας, και το καλοκαίρι του 2016 ιδρύθηκε ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Αρωματικών και Βιολογικών Φυτών. Είκοσι παραγωγοί, σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και καθηγητές από τα τμήματα Βιοχημείας και Χωροταξίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μετά από πειράματα για την καταλληλότητα των αγρών, αποφάσισαν την εγκατάσταση σε περίπου 150 στρέμματα μέντας, ρίγανης, δενδρολίβανου και λεβάντας. Αγόρασαν, με ίδια κεφάλαια, τον απαραίτητο εξοπλισμό και κάνοντας έρευνα αγοράς ήρθαν σε επαφή με εμπόρους από τη Γερμανία όπου και διαθέτουν τα προϊόντα τους.

Στο Κιλκίς, μετά από ένα σεμινάριο για αρωματικά φυτά που έγινε το 2007, γεννήθηκε η ιδέα σε κάποιους παραγωγούς για αντικατάσταση των σιτηρών τους. Έτσι, άρχισαν σε πειραματικό επίπεδο την καλλιέργεια αρωματικών σε διάφορα μέρη για να δουν την καταλληλότητα των εδαφών και τις αντίστοιχες αποδόσεις των φυτών σε αιθέρια έλαια, φτάνοντας, μετά από 10 χρόνια να μιλάμε, πια, για την “Μυρεψό”. Η “Μυρεψός” (εταιρεία ΙΚΕ) είναι αποτέλεσμα ορισμένων παραγωγών από την αρχική ομάδα που θέλησαν να πάνε ένα βήμα παραπέρα την καλλιέργεια δημιουργώντας μια μεταποιητική μονάδα. Συσκευάζουν ρίγανη, φασκόμηλο, θυμάρι, δενδρολίβανο, μέντα και πολλά άλλα τα οποία διατίθενται σαν αφεψήματα είτε μεμονωμένα είτε σε μείγματα. Επιπροσθέτως, τα διαθέτουν ως μπαχαρικά ενώ παράλληλα κάνουν και απόσταξη αιθέριων ελαίων. Τέλος, κυκλοφορούν σε 30 σημεία στην αγορά της Βόρειας Ελλάδας (κυρίως φαρμακεία και καταστήματα delicatessen) φυτικά καλλυντικά της εταιρείας από βιολογικό ελαιόλαδο και αιθέριο έλαιο λεβάντας.