Σάββατο, 25 Νοεμβρίου 2017
ΜΕΛΙΝΑ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗ

ΜΕΛΙΝΑ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗ

Η Μελίνα είναι γεωπόνος. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης. Ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές τις σπουδές στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο τμήμα Αγροτικής Οικονομίας & Ανάπτυξης. Κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών στην Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη Αγροτικού Χώρου από το ίδιο Πανεπιστήμιο. Έχει εργαστεί στον ΟΠΕΚΕΠΕ, στη Δ/νση Αγροτικής Ανάπτυξης στο τμήμα Οργάνωσης και Διαχείρισης Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων και τώρα εργάζεται ως σύμβουλος αγροτικής ανάπτυξης.
ΜΕΛΙΝΑ ΚΡΙΤΣΩΤΑΚΗ
μαστιχα: το ωφελιμο δακρυ

ΜΑΣΤΙΧΑ: ΤΟ ΩΦΕΛΙΜΟ ΔΑΚΡΥ

Ονομάζεται “δάκρυ του Αγίου Ισίδωρου”, αν και μάλλον λίγοι την γνωρίζουν με αυτό το όνομα, διότι πιστεύεται στην εκκλησιαστική μας παράδοση πως ο Άγιος Ισίδωρος που βρισκόταν στο νησί της Χίου, διωγμένος και τραυματισμένος από Ρωμαίους γύρω στο 250 μ.Χ., μην αντέχοντας άλλο τα βασανιστήρια έκατσε κάτω από ένα σχίνο (αειθαλής, πυκνόφυλλος θάμνος ύψους 2-3 μέτρων) και το δέντρο “δάκρυσε” με τον πόνο του. Στα χωριά νότια της Χίου, και μόνο εκεί, φυτρώνει και ευδοκιμεί η Pistacia lentiscus var. Chia που εκκρίνει την, γνωστή σε όλους, μαστίχα (φυσική ρητίνη). Από το 1997, μάλιστα, έχει χαρακτηρισθεί ως Προϊόν Ονομασίας Προέλευσης με την επωνυμία “Μαστίχα Χίου” και σε αυτήν στηρίζεται η οικονομία όλου του νησιού.

Οι πρώτες αναφορές γύρω από τα μαστιχόδενδρα της Χίου εντοπίζονται στην αρχαιότητα από τον Ηρόδοτο (484-420 π.Χ.), ο οποίος αναφέρει πως στην αρχαία Ελλάδα μασούσαν το αποξηραμένο ρητινώδες υγρό που ρέει από το φλοιό τους. Οι ελάχιστες βροχοπτώσεις, η μεγάλη ηλιοφάνεια και η ασβεστολιθική σύσταση του εδάφους, αποτελούν το ιδανικό περιβάλλον ευδοκίμησης του φυτού. Προς τα τέλη του Μαΐου οι παραγωγοί καθαρίζουν το μέρος γύρω από τη βάση του κορμού των δένδρων από τα χόρτα και τα φύλλα και κατά τον Ιούλιο αρχίζουν να ρίχνουν στο σημείο αυτό ασπρόχωμα. Συνήθως, μετά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου, αρχίζουν να χαράζουν (χειρωνακτικά) το μαστιχόδενδρο για να δακρύσει, κάτι που ολοκληρώνεται στα τέλη του Αυγούστου και τον Σεπτέμβριο αρχίζει το μάζεμα της μαστίχας. Αμέσως μετά τον πρώτο καθαρισμό της από τους ίδιους τους παραγωγούς, παραδίδεται στο εργοστάσιο της Ένωσης Μαστιχοπαραγωγών Χίου, όπου και γίνεται η ταξινόμησή της σε κατηγορίες (ανάλογα με το μέγεθος του κόκκου), το πλύσιμο και το στέγνωμα των κόκκων, ο τελικός καθαρισμός και η συσκευασία της.

Σύμφωνα με διάφορες επιστημονικές έρευνες που πραγματοποιούνται ανά διαστήματα από ερευνητικά κέντρα ή Πανεπιστήμια, η μαστίχα έχει βρεθεί πως διαθέτει ιδιότητες σημαντικές για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Λόγω της αντιφλεγμονώδους δράσης του ολεανολικού οξέος της δρα επουλωτικά σε φλεγμονές όπως οι περιοδοντίτιδες, οισοφαγίτιδες και γαστρίτιδες. Σε μορφή τσίχλας, αποτρέπει συμπτώματα δυσπεψίας αφού λόγω της σκληρής της φύσης σε σχέση με τις υπόλοιπες κοινές, κατά το μάσημά της εκκρίνεται περισσότερος σίελος και γαστρικά υγρά που δρουν κατά του τυμπανισμού. Επίσης, συντελεί καταπραϋντικά στην αντιμετώπιση της ξηροστομίας που παρουσιάζεται, συχνά, στα άτομα τρίτης ηλικίας. Είναι κατάλληλη για την παρασκευή οδοντόκρεμας, διότι “προσφέρει” καθαρή αναπνοή και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα των ιστών μεταξύ των δοντιών και των ούλων, δρώντας ενάντια στο σχηματισμό πλάκας.

Επιπρόσθετα, θεωρείται πως παρουσιάζει αναλγητική, αντιβηχική, αφροδισιακή, διουρητική και αιμοστατική δράση ενώ μνημονεύεται ως το παραδοσιακό αντίδοτο έναντι αποστημάτων και ακμής. Χρησιμοποιείται συχνά ως συστατικό σε επιδέσμους, έμπλαστρα και διάφορα επιθέματα που εφαρμόζονται για την προστασία και επούλωση τραυμάτων ή μετεγχειρητικών τομών. Πρόσφατες μελέτες ιατρών του Πανεπιστημίου του Νόττιγχαμ αναφέρουν ότι ακόμα και σε ελάχιστες δόσεις, σε θεραπεία καθημερινής βάσης, έχει σημαντική επίδραση στη λειτουργία του ήπατος καθώς ενεργοποιεί την αποτοξινωτική του δραστηριότητα.

Η βιολογική δράση της μαστίχας Χίου έχει μελετηθεί σε έρευνες σχετικές με την ικανότητα αναστολής της οξείδωσης της LDL (κακή χοληστερόλη) στις οποίες παρουσίασε μεγαλύτερη αντιοξειδωτική δράση σε σχέση με άλλες ρητίνες. Αυτό οφείλεται στο ότι η ρητίνη της έχει διάφορες πολυφαινόλες που “προστατεύουν” τον οργανισμό καθώς α) μειώνουν το επίπεδο σακχάρου στο αίμα, β) αυξάνουν τα επίπεδα της HDL (καλή χοληστερόλη), γ) παρουσιάζουν αντικαρκινική δράση στο παχύ έντερο και δ) έχουν αντιμικροβιακές και αντιαλλεργικές ιδιότητες. Στη σύγχρονη κοσμετολογία, το μαστιχέλαιο χρησιμοποιείται σε σκευάσματα που προορίζονται για την ενίσχυση της τριχοφυίας και την προστασία από ερεθισμούς του τριχωτού της κεφαλής. Επιπλέον, αποτελεί συστατικό αρωμάτων και κρεμών προσώπου αφού αποκαθιστά την ελαστικότητα του δέρματος.

Ακόμα, η μαστίχα χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική ως πρόσθετη ύλη στην παρασκευή γλυκών, ζαχαρωτών και αρτοσκευασμάτων ενώ στη μαγειρική προσδίδει διακριτικό άρωμα στο φαγητό. Στην ποτοποιία, είναι από τα συστατικά λικέρ και ούζου, για να αποκτήσουν άρωμα ενώ, τέλος, αποτελεί ιδανικό συντηρητικό τροφίμων καθώς εμποδίζει την ανάπτυξη βλαβερών μικροοργανισμών σε αυτά, όπως Salmonella enteritidis, Staphylococcus aureus, Pseudomonas fragi, κ.ά.

Μασήστε άφοβα, λοιπόν, μαστίχα Χίου είτε στην ακατέργαστη μορφή της (κρύσταλλοι) είτε σε μορφή τσίχλας γιατί, εκτός από μια αίσθηση φρεσκάδας που θα νιώσετε, θα ωφεληθείτε και μέσω των ποικίλων επιδράσεών της στον οργανισμό σας. Και αν βρεθείτε ποτέ στο νησί επισκεφθείτε, οπωσδήποτε, ένα από τα 27 Μαστιχοχώρια του με την μεσαιωνική αρχιτεκτονική τους και προμηθευτείτε αυτό τον μοναδικό θησαυρό της φύσης.