Η παραδοσιακή ιδεολογική αντιπαράθεση μεταξύ δεξιάς και αριστεράς δεν υφίσταται πλέον. Κατέρρευσε και αυτή, ταυτοχρόνως με το Τείχος του Βερολίνου. Ωστόσο, δεν συνέβη το ίδιο και με την ιστορία. Το τέλος της δεν είναι ορατό στον ορίζοντα. Ως εκ τούτου, η μάχη των ιδεών είναι πάντα παρούσα. Μπορεί για μία περίοδο να βρέθηκε σε λήθαργο. Πλην όμως από τις αρχές του 21ου αιώνα είναι εκ νέου στο προσκήνιο. Έχει διαφορετικό περιεχόμενο. Δεν φορά χθεσινά ρούχα. Αφορά τον φιλελευθερισμός απέναντι στον συντηρητισμό…

ΣΤΟ ΝΕΟ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΛΑΙΟ Η ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ

Η ιδεολογική αντιπαράθεση δεν φέρνει αντιμέτωπους αριστερούς, δεξιούς, κεντρώους. Αυτές οι ιδεολογικές ταυτότητες ανήκουν στο χθες. Και αν χρησιμοποιούνται από ορισμένους, αυτό οφείλεται στην πρόθεσή τους να συσκοτίσουν το πολιτικο-ιδεολογικό πεδίο. Διότι, στην ουσία, η σημερινή διαχωριστική ιδεολογική γραμμή είναι αυτή που χωρίζει το νέο από το παλαιό. Το ανανεωμένο από το συντηρητικό. Οι διαφορές μεταξύ κομμάτων και ανθρώπων εδράζονται στις επιλογές που θέλουν να οικοδομήσουν το αύριο και να φέρουν το καινούργιο. Και στις άλλες που προκρίνουν την ακινησία, τα κεκτημένα, το βλέμμα προς τα πίσω. Στην βάση αυτής της διαφοράς…

Ο φιλελευθερισμός είναι ένα αμιγώς προοδευτικό και εκσυγχρονιστικό κίνημα. Αντιτίθεται σε όλες τις μορφές στενού συντηρητισμού. Μορφές που συναντά κανείς στην αντιπέρα πολιτικο-ιδεολογική όχθη.

ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΌΣ Vs ΕΘΝΙΚΙΣΜΌΣ

Έτσι, ο φιλελευθερισμός είναι αντίθετος στον εθνικισμό. Ο εθνικισμός θέλει να επιβάλλει κλειστές και φοβικές αντιλήψεις σε μία εποχή όπου ιδέες, γνώσεις, πληροφορίες και γεγονότα κινούνται με πρωτοφανή ταχύτητα. Όταν γνωρίζει κανείς ότι μόνο στο Facebook υπάρχουν σήμερα πανω από ένα δισ. φίλοι, που θα είναι δυο δισεκατομμύρια σε μια διετία, καταλαβαίνει τί αντιπροσωπεύουν η ξενοφοβία, ο εθνοκεντρισμός και η πνευματική περιχαράκωση. Όταν κεντροδεξιά κόμματα επιβαίνουν στο βαγόνι του λαϊκισμού και αδυνατούν να παρακολουθήσουν αξιακούς μετασχηματισμούς, αρνούμενα ακόμα και το δικαίωμα της διαφοράς, τότε κάτι δεν πάει καλά.

Από την άλλη, όταν παραδοσιακά σοσιαλιστικά κόμματα αντιδρούν σε κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και υπεραμύνονται συντεχνιακών κεκτημένων που πλήττουν το δημόσιο συμφέρον, κάπου η έννοια της προόδου διασύρεται.

Αφήνουμε δε κατά μέρος κάποια αριστερίστικα ή σταλινικά κόμματα τα οποία, χωρίς να το δηλώνουν ευθαρσώς, «οραματίζονται» τις πάλαι ποτέ στρατοπεδικές κοινωνίες και τις νομενκλατούρες που κατείχαν τόσο τον πλούτο, όσο και την «αλήθεια».

Ο ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΌΣ ΠΟΥ ΦΟΒΑΤΑΙ

«Ο συντηρητικός», έγραφε προσφάτως ο Γάλλος φιλόσοφος Αλαίν Φινκιελκρώτ, «είναι ο άλλος, αυτός που φοβάται. Φοβάται να χάσει προνόμια. Φοβάται να απωλέσει εξουσία και κεκτημένα. Φοβάται την ελευθερία. Φοβάται την ανοιχτή θάλασσα. Φοβάται το άγνωστο. Φοβάται την παγκοσμιοποίηση, τους μετανάστες, την ευελιξία, την δια βίου μάθηση, την αλλαγή…».

Οι φιλελεύθεροι αντιτίθενται σε αυτή την συνολική φοβική κατάσταση. Είναι αντίθετοι στην ακινησία, στην αμορφωσιά, στον πατερναλισμό και στην περιχαράκωση. Θέλουν την ελευθερία, την δημιουργία, το άνοιγμα στον κόσμο. Εμπιστεύονται τον άνθρωπο και τις δυνάμεις του και τον θεωρούν τον μόνο ικανό να αλλάξει τον κόσμο.

Για τους φιλελεύθερους, το πρωτείο του ατόμου, όπως έγραψε ο Μάρκος Δραγούμης στο ογκώδες βιβλίο του «Πορεία προς τον Φιλελευθερισμό», αποτελεί την πεμπτουσία της φιλελεύθερης αντιλήψεως για την ζωή. Μία αντίληψη που αρνείται ότι η προσπάθεια του ιστορικού ανθρώπου για την εδραίωση μιας ενιαίας οντολογίας, απ’ όπου θα απέρρεαν οι απαραίτητοι ορισμοί ιεραρχήσεως των αξιών του κοινωνικού και του ατομικού όντος, πρέπει να καταλήγει απαραιτήτως στην άνευ όρων υποταγή του ατομικού στο κοινωνικό ον.

Εξάλλου, η αντίληψη αυτή εμπεριέχεται σε μεγάλο βαθμό και στην αρχαία ελληνική σκέψη, η οποία καταφάσκει εξίσου στο ατομικό και στο κοινωνικό. Είναι με ρητή προτεραιότητα στο ατομικό, δηλαδή την ατομική ύπαρξη ως δυνατότητα δημιουργικής ελευθερίας.

Ο φιλελεύθερος αρνείται το θαύμα της δημιουργίας του νοήματος (δηλ. ο πολιτισμός ως γνώση και τέχνη) να μεταβάλλεται σε δομές, συστήματα, ιστορικά τραίνα, τρακτέρ που οργώνουν συνειδήσεις και στρατιές κομισάριων και παρανοϊκών διαφωτιστών να αποτελούν μια νέα μορφή ιερατείου.

Υπό αυτή την έννοια, ο φιλελευθερισμός βρίσκεται σε μόνιμη εγρήγορση. Προσπαθεί να δίνει απαντήσεις κάθε φορά που κάποιοι προσπαθούν να φιμώσουν στόματα, να ακυρώσουν σκέψεις. Πλην όμως οι απαντήσεις του αναφέρονται στο υπαρκτό κόσμο και όχι σε ανορθόλογα ιδεολογήματα και σε συνομωσιολογικές γελοιότητες.

Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΌΣ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ

Με άλλα λόγια, η φιλελεύθερη αντίληψη εμπεριέχει την πρόοδο. Προωθεί, σε όλα τα επίπεδα, επιστημονικές, θεσμικές και κοινωνικές αλλαγές, με κύριο σημείο αναφοράς τον σκεπτόμενο ορθολογικά, αλλά και δημιουργικά, άνθρωπο.

Αυτός είναι και ο λόγος που θεωρεί κορυφαίο συντελεστή ανάπτυξης και προόδου την Παιδεία. Αυτήν που αναπτύσσει σκέψη και κριτική προδιάθεση.

Παράλληλα, ο φιλελευθερισμός αντιστέκεται στον οικονομικό συντηρητισμό. Δεν αποδέχεται σε καμμία περίπτωση την απληστία και τον άκρατο εγωισμό που κυριαρχούν στους φονταμενταλιστές της αγοράς.

Αυτούς δηλαδή που με τα έργα και τις δραστηριότητές τους παραμόρφωσαν την φιλελεύθερη οικονομική και κοινωνική αντίληψη, με μοναδικό ανομολόγητο στόχο την αποκλειστική και στενόκαρδη εξυπηρέτηση των συμφερόντων τους.

Έτσι, φιλελεύθεροι πολιτικοί και οικονομολόγοι, με αφορμη την κρίση του 2008 στις ΗΠΑ, άσκησαν έντονη κριτική στην τότε νομισματική στρατηγική της αμερικανικής Κεντρικής Τράπεζας, αλλά και στην δήθεν «νεοφιλελεύθερη» αμερικανική πολιτική προστασίας της εσωτερικής παραγωγής χάλυβος και γεωργικών επιδοτήσεων. Τάχθηκαν υπέρ της ελεύθερης κυκλοφορίας των παραγόμενων στον Τρίτο Κόσμο προϊόντων και ζήτησαν την ακύρωση χρεών των πτωχότερων χωρών του κόσμου. Οι φιλελεύθεροι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για παράδειγμα, ζήτησαν την δημιουργία μιας Παγκόσμιας Κοινωνικής Οργανώσεως που θα επιτηρεί την εφαρμογή ελάχιστων κανόνων στους τομείς της εργασίας, του περιβάλλοντος, της ασφάλειας, της υγείας, με παράλληλες παρεμβάσεις σε περιπτώσεις υπάρξεως μονοπωλίων και ποικίλων άλλων καρτέλ.

Αυτός ο φιλελευθερισμός όμως, με πραγματικά ανθρώπινο πρόσωπο, είναι σήμερα ο μεγάλος εχθρός των απανταχού συντηρητικών δυνάμεων. Γι αυτό και κατασυκοφαντείται.

Δεν είναι δε διόλου τυχαίο, που στην κατασυκοφάντηση του συμφωνούν οι Πούτιν, Τραμπ, Λεπεν, Ορμπαν και άλλοι Πεπε Γκριλλο, θέλοντας να πάνε τα ρολόγια προς τα πίσω.

Διαβάστε το προηγούμενο άρθρο του Αθανάσιου Παπανδρόπουλου στο new deal

Previous articleΟ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΩΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΣΗΜΑ
Next articleΤΟ ΣΤΙΓΜΙΑΙΟ ΣΥΛΛΑΛΗΤΗΡΙΟ
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ
Ο Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος, γόνος επιχειρηματικής και δημοσιογραφικής οικογένειας των Πατρών (Νεολόγος Πατρών, 1879-1973), γεννήθηκε στο Ψυχικό το 1941 και φέτος συμπληρώνει 50 χρόνια δημοσιογραφικής καρριέρας. Οικονομολόγος και ειδικός σε θέματα επικοινωνίας, έχει τιμηθεί με 42 δημοσιογραφικά βραβεία και είναι Ιππότης της Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας. Εργάστηκε 30 χρόνια στον Οικονομικό Ταχυδρόμο και σε άλλα έντυπα του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη και συνεργάστηκε με γνωστές εφημερίδες και εξειδικευμένα περιοδικά. Σήμερα αρθρογραφεί στις εφημερίδες Εστία, Ναυτεμπορική και είναι σύμβουλος στο περιοδικό Μάνατζερ της Ελληνικής Εταιρείας Διοικήσεως Επιχειρήσεων. Επίσης, παρουσιάζει την εκπομπή «Δρόμοι της Ανάπτυξης» στο οικονομικό τηλεοπτικό κανάλι Sbc. Είναι επίτιμος διεθνής πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων και διοικητικός πρόεδρος του ελληνικού τμήματός της, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Συντακτών Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χρημάτισε επί εξαετία πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού-Ηλεκτρονικού Τύπου. Από το 2002 είναι μέλος της Γερουσίας για την Ένωση της Ευρώπης, από την οποία και τιμήθηκε για τα άρθρα του περί ομοσπονδιακής Ευρώπης.