Ο Αθανάσιος Παπανδρόπουλος με την έννοια επαναστατικός πλούτος προσδιορίζει κάτι που όλοι βιώνουμε στην καθημερινότητα μας, αλλά δεν το αντιλαμβανόμαστε. π.χ. ο χρόνος που διαθέτουμε για τραπεζικές συναλλαγές μέσω διαδικτύου, μειώνει σοβαρά το κόστος λειτουργίας των τραπεζών…


Το 2016 για το οποίο βρήκα τα τελευταία στοιχεία στις ΗΠΑ, οι πελάτες των τραπεζών πραγματοποίησαν στα αυτόματα τραπεζικά μηχανήματα (ATM) 20 δισεκατομμύρια συναλλαγές. Αυτές αντιπροσωπεύουν το 30% του παγκόσμιου συνόλου.

Σε ποσοστό δε 89% οι παραπάνω πελάτες δήλωναν ευχαριστημένοι από την αυτόματη εξυπηρέτηση. Γιατί τους επέτρεπε να κερδίζουν χρόνο. Σήμερα κατά τον διάσημο συγγραφέα και μελλοντολόγο Άλβιν Τόφλερ οι πελάτες των ATM  σε ποσοστό 80% χρησιμοποιούν για τις τραπεζικές τους συναλλαγές το διαδίκτυο. Προφανώς δε μέσω της χρήσης του διαδικτύου κερδίζουν το χρόνο μετακίνησης τους προς τα ATM. 

Ας υποθέσουμε κατά μέσο όρο μία τραπεζική συναλλαγή με έναν τραπεζικό υπάλληλο διαρκεί δυο λεπτά. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές τραπεζικών υπηρεσιών πραγματοποίησαν 40 δισεκατομμύρια λεπτά της ώρας μη αμειβομένης εργασίας μέσω των ATM.

Ο χρόνος μας αντί το κόστος τους

Με άλλα λόγια, αν οι τράπεζες θα έπρεπε να εξυπηρετήσουν αυτούς τους πελάτες μέσα στο κατάστημα θα χρειάζονταν 230.000 πρόσθετους τραπεζοϋπαλλήλους πλήρους απασχόλησης. Το κόστος των τελευταίων, το οποίο τώρα το επιφορτίζεται ο πελάτης θα ξεπερνούσε το 8 δις δολάρια το χρόνο.

Αυτό σημαίνει ότι οι σύγχρονοι καταναλωτές τραπεζικών υπηρεσιών καλύπτουν οι ίδιοι ένα τραπεζικό κόστος με αμοιβή τους το χρόνο που κερδίζουν. Η δε αμοιβή αυτή είναι σαφές ότι δεν εμφανίζεται πουθενά. Ας σημειωθεί ότι πάντα στις ΗΠΑ, το 2016, 21 εκατομμύρια νοικοκυριά έκαναν τουλάχιστον μία διαδικτυακή χρηματιστηριακή συναλλαγή. Ενώ 46 εκατομμύρια πελάτες με τον ίδιο τρόπο, έκλεισαν τα εισιτήρια τους για τα δημόσια μεταφορικά μέσα.

Συνεπώς, οι πελάτες αυτοί προσφέροντας τη δική τους εργασία πραγματοποίησαν δουλειές που σε άλλες περιπτώσεις προσφέρονται από υπαλλήλους. Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι στον τομέα της παροχής υπηρεσιών έχουμε μεταφορικά εργασίας. Από τον πάροχο μιας υπηρεσίας προς τον καταναλωτή.

Στο μέτρο δε που η τεχνητή νοημοσύνη κερδίζει έδαφος στις καθημερινές ενασχολήσεις των καταναλωτών, είναι ξεκάθαρο πλέον ότι αναδύεται μια νέα οικονομική πραγματικότητα. Άυλη και μη μετρήσιμη. Δεν παύει όμως η πραγματικότητα αυτή να αντιπροσωπεύει πολλά δισεκατομμύρια δολάρια εργασίας. Δεν προσφέρεται στους καταναλωτές, αλλά γίνεται από τους ίδιους. 

DIY

Το ίδιο ισχύει και για τα καταστήματα που προσφέρουν προϊόντα τα οποία ο καταναλωτής χρήστης πρέπει να εγκαταστήσει ο ίδιος στο σπίτι του, στον κήπο του ή στο αυτοκίνητό του. Πάντα στις ΗΠΑ η αγορά των ειδών «Do it yourself» μόνο στα έπιπλα αντιπροσωπεύει τζίρο περί τα 400 δις δολάρια το χρόνο. Είναι δε μια αγορά η οποία στις μέρες μας επεκτείνεται συνεχώς. Kαι καλύπτει όλο και περισσότερους κλάδους. 

Το 2006 ο Γιοσάι Μπένκλερ, τότε καθηγητής Νομικής στο Γέιλ, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η οικονομία του Διαδικτύου ήταν ένας “νέος τρόπος παραγωγής που αναδύεται στην καρδιά των πιο αναπτυγμένων οικονομιών του πλανήτη”. Ο Μπένκλερ προσπαθούσε να ορίσει το νομικό πλαίσιο για τη διακίνηση προϊόντων Ανοιχτού Κώδικα, γνωστό ως “Creative Commons”. Στο βιβλίο του με τίτλο “Ο πλούτος των δικτύων”, ο Μπένκλερ περιγράφει τις οικονομικές δυνάμεις που υπονομεύουν την πνευματική ιδιοκτησία δημιουργώντας πρότυπα κοινοκτημοσύνης και πρακτικών μη ιεραρχικών παραγωγής. 

Το χρήμα δεν αποτελεί βασική μονάδα μέτρησης

Καταρχάς, είπε, η εμφάνιση φθηνής υπολογιστικής ισχύος και δικτύων επικοινωνίας έδωσε σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων τα μέσα για την παραγωγή πνευματικών προϊόντων. Σήμερα όλοι μπορούν να έχουν ιστολόγιο. Να φτιάχνουν και να διανέμουν ταινίες. Να αυτοεκδίδουν ψηφιακά βιβλία, αποκτώντας πολλές φορές ένα κοινό εκατομμυρίων πολύ πριν το όνομα του συγγραφέα γίνει γνωστό στους παραδοσιακούς εκδότες. “Το αποτέλεσμα είναι ότι αυτό το κάτι περισσότερο που θέλουν οι άνθρωποι σήμερα μπορεί να πραγματοποιηθεί από  άτομα που επικοινωνούν και αλληλοεπιδρούν μεταξύ τους σε ανθρώπινο και κοινωνικό επίπεδο. Και όχι ως μέλη της αγοράς που επικοινωνούν και αλληλοεπιδρούν μέσω του συστήματος τιμών”. 

Αυτό, υποστήριξε, προκαλεί την ανάπτυξη μη εμπορευματικών μηχανισμών, όπως είναι οι αποκεντρωμένες δράσεις ατόμων. Και η εργασία σε ένα πλαίσιο συνεργατικής και εθελοντικής οργάνωσης. Γεννά νέες μορφές συμμετοχικής οικονομίας, με τις οποίες τα χρήματα απουσιάζουν ή δεν αποτελούν τη βασική μονάδα μέτρηση της αξίας.

Η Wikipedia είναι το καλύτερο παράδειγμα 

Είναι μια ψηφιακή εγκυκλοπαίδεια που ιδρύθηκε το 2001. Συντάχθηκε συλλογικά και αυτή τη στιγμή διαθέτει είκοσι έξι εκατομμύρια λήμματα. Είκοσι τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι έχουν  δηλώσει διαθεσιμότητα για να συνεισφέρουν κείμενα. Ή να διορθώσουν τα υπάρχοντα. Δώδεκα  χιλιάδες είναι οι τακτικοί λημματογράφοι. Και εκατό σαράντα χιλιάδες οι περιστασιακοί.

Η Wikipedia έχει προσωπικό 208 ατόμων. Οι χιλιάδες συντάκτες προσφέρουν τα κείμενα τους αφιλοκερδώς. Σε ερωτηματολόγιο που τους δόθηκε, το 71% απάντησε ότι το κάνει επειδή του αρέσει η ιδέα να εργάζεται χωρίς αμοιβή. Ενώ το 63 % επειδή πιστεύει ότι η πληροφορία πρέπει να είναι ελεύθερη. Οι οικονομικές επιπτώσεις του φαινομένου Wikipedia συνοψίστηκαν από τον Μπένκλερ ως εξής: Το διαδίκτυο καθιστά δυνατή την οργάνωση της παραγωγής πάνω σε αποκεντρωμένες και συνεργατικές δομές. Δίχως να χρησιμοποιεί την αγορά και την ιεραρχία της διοίκησης. 

Ανοίγουν έτσι οι πόρτες διάπλατα στον αναπτυγμένο κόσμο, για νέες συνθήκες παραγωγής πλούτου και εργασίας. Που σημαίνει ότι ο άνθρωπος του 21ου αιώνα βρίσκεται μπροστά σε ένα τεράστιο άλμα που πρέπει να πραγματοποιήσει. Ένα άλμα ωστόσο το οποίο επειδή μεταφέρει μια εποχή σε μία άλλη δεν στερείται κινδύνων. Αυτός είναι ο λόγος εξάλλου που ο Άλβιν Τόφλερ σε ένα τελευταίο βιβλίο του επισημαίνει ότι διανύουμε την εποχή του επαναστατικού πλούτου.

Previous articleΟ ΣΥΡΙΖΑ δεν θα πέσει σαν ώριμο φρούτο
Next articleΔουλεύει ένας να τρώνε τρεις
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ
Ο Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος, γόνος επιχειρηματικής και δημοσιογραφικής οικογένειας των Πατρών (Νεολόγος Πατρών, 1879-1973), γεννήθηκε στο Ψυχικό το 1941 και φέτος συμπληρώνει 50 χρόνια δημοσιογραφικής καρριέρας. Οικονομολόγος και ειδικός σε θέματα επικοινωνίας, έχει τιμηθεί με 42 δημοσιογραφικά βραβεία και είναι Ιππότης της Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας. Εργάστηκε 30 χρόνια στον Οικονομικό Ταχυδρόμο και σε άλλα έντυπα του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη και συνεργάστηκε με γνωστές εφημερίδες και εξειδικευμένα περιοδικά. Σήμερα αρθρογραφεί στις εφημερίδες Εστία, Ναυτεμπορική και είναι σύμβουλος στο περιοδικό Μάνατζερ της Ελληνικής Εταιρείας Διοικήσεως Επιχειρήσεων. Επίσης, παρουσιάζει την εκπομπή «Δρόμοι της Ανάπτυξης» στο οικονομικό τηλεοπτικό κανάλι Sbc. Είναι επίτιμος διεθνής πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων και διοικητικός πρόεδρος του ελληνικού τμήματός της, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Συντακτών Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χρημάτισε επί εξαετία πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού-Ηλεκτρονικού Τύπου. Από το 2002 είναι μέλος της Γερουσίας για την Ένωση της Ευρώπης, από την οποία και τιμήθηκε για τα άρθρα του περί ομοσπονδιακής Ευρώπης.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.