Ο Κώστας Χριστίδης υποστηρίζει πως οι τεχνολογικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις έχουν οδηγήσει σε άμβλυνση των παλαιότερων ιδεολογικών αντιθέσεων. Ως εκ τούτου, συντηρητικοί vs προοδευτικοί είναι μια διάκριση άνευ ουσίας.


Σε πρόσφατο άρθρο του ο καθηγητής Δημήτρης Δημητράκος υποστήριξε, ορθώς κατά την γνώμη μου. Έγραψε: “Η τομή Αριστεράς / Δεξιάς δεν είναι επαρκής προκειμένου να εξηγηθεί η κοινότητα και συμπόρευση, ακόμα και η συμμαχία, ανάμεσα σε πολιτικές δυνάμεις που βρίσκονται σε αντίθετους πόλους του άξονα που ορίζει η τομή αυτή”. Πρόκειται, τονίζει, για απλά ονόματα που έχουν δοθεί σε κινήματα, ρεύματα σκέψης, παραδόσεις. Και έχουν σημασία κυρίως για τον αυτοπροσδιορισμό ανθρώπων σε “συλλογικές προσωπικότητες”.

Συντηρητικοί προοδευτικοί, διάκριση άνευ ουσίας

Πράγματι, οι τεχνολογικές, κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις έχουν οδηγήσει σε άμβλυνση παλαιότερων ιδεολογικών αντιθέσεων. Και σε ένα πρωτόγνωρο μείγμα οικονομικού φιλελευθερισμού και κοινωνικής αλληλεγγύης. Για τους ίδιους λόγους είναι άνευ ουσιαστικής διαφοράς η διάκριση μεταξύ “συντηρητικών” και “προοδευτικών”.

Πόσο συντηρητικοί ήταν στις σκανδιναβικές κυβερνήσεις που καθιέρωσαν την “ευελιξία με ασφάλεια” (flexicurity) στην αγορά εργασίας; Που διευκόλυναν τις απολύσεις (επομένως και τις προσλήψεις) σε συνδυασμό με στήριξη, μέσω ενός διχτυού ασφαλείας, των ανέργων;

Ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα

Πόσο προοδευτικοί ήταν οι θεωρούμενοι ως πατέρες του “νεοφιλελευθερισμού” Φρίντριχ Χάγιεκ και Μίλτον Φρίντμαν, που πρότειναν την καθιέρωση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος; Πολιτική που εφάρμοσαν στην πράξη πολλές “συντηρητικές” κυβερνήσεις (περιλαμβανομένων των κυβερνήσεων Σαμαρά και Μητσοτάκη στην Ελλάδα);

Ίσως πιο ρεαλιστικές να είναι οι διακρίσεις μεταξύ εθνικιστών και ευρωπαϊστών. Ή μεταξύ λαϊκιστών και αντιλαϊκιστών.

Κατά την γνώμη μου, πάντως, οι παραδοσιακές πολιτικές ετικέτες Δεξιάς, Κέντρου, Αριστεράς ελάχιστα βοηθούν κάποιον να προβλέψει ποια θα είναι η θεωρητική θέση. Και, κυρίως, η συμπεριφορά στην πράξη ενός πολιτικού προσώπου ή ενός κόμματος. Πολύ πιο ουσιαστική θα ήταν η εκτίμηση που θα προέκυπτε από τη διενέργεια ενός σύντομου “κουίζ” έξι (ή περισσότερων) ερωτήσεων σε κάθε (υποψήφιο) βουλευτή. Ή σε κάθε κόμμα.

Ιδεολογικό κουίζ

Οι ερωτήσεις μπορεί να ομαδοποιηθούν γύρω από δύο κατηγορίες: Την οικονομική ελευθερία και την ατομική ελευθερία.

Τρεις ερωτήσεις στην πρώτη κατηγορία θα μπορούσε να ήταν:

  1. Είσθε υπέρ της κατάργησης δασμών και επιδοτήσεων για όλα τα αγαθά και τις υπηρεσίες;
  2. Συμφωνείτε ότι η ύπαρξη κατώτατων μισθών μειώνει τις θέσεις εργασίας και, επομένως, πρέπει να καταργηθούν;
  3. Συμφωνείτε ότι η ύπαρξη ενός ενιαίου φορολογικού συντελεστή, π.χ. 20%, αντί της λεγόμενης “προοδευτικής φορολογίας”, μπορεί να συμβάλει στην οικονομική ανάπτυξη και στην αύξηση των φορολογικών εσόδων;

Ως προς την δεύτερη κατηγορία, οι τρεις ερωτήσεις θα μπορούσαν να είναι:

  1. Είσθε κατά της κρατικής παρέμβασης στη λειτουργία των έντυπων και ηλεκτρονικών μέσων μαζικής ενημέρωσης;
  2. Συμφωνείτε με την παροχή της μέγιστης δυνατής αυτονομίας στα εκπαιδευτικά ιδρύματα και μάλιστα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση;
  3. Αποδέχεστε τη θέση ότι δεν είναι ανεκτές οι διακρίσεις σε βάρος οποιουδήποτε ατόμου λόγω φύλου, φυλής, θρησκευτικών αντιλήψεων ή σεξουαλικών προτιμήσεων;

Οι απαντήσεις σε κάθε ερώτηση θα ήταν Ναι, Ίσως ή Όχι και η αντίστοιχη βαθμολογία 20, 10 ή Ο βαθμοί. Η συνολική βαθμολογία θα έδειχνε πόση ελευθερία αποδέχεται ο ερωτώμενος σε οικονομικά και σε προσωπικά θέματα. Θα μπορούσε έτσι να χαρακτηριστεί κάποιος με πολύ μεγαλύτερη ασφάλεια ως φιλελεύθερος ή ως κρατιστής. Κατηγοριοποίηση που έχει πιο ουσιαστικό περιεχόμενο από αυτό που προσδίδουν άλλα, έωλα δίπολα.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.