Ο Αθανάσιος Παπανδρόπουλος επιμένει στον τρόπο που θα χειριστούμε την πολυεπίπεδη αλλαγή που συμβαίνει γύρω μας. Ο φόβος στην αλλαγή φέρνει και την αντίσταση. Φέρνει την ξενοφοβία, την τεχνοφοβία, την καταδίωξη της γνώσης. Τους πωλητές ελπίδας και τους λογής σωτήρες.


Οι καιροί αλλάζουν με μεγάλη ταχύτητα. Ουκ ολίγες φορές η προσαρμογή στις αλλαγές γίνεται προβληματική. Οι πάσης φύσεως καινοτομίες διαδέχονται η μία την άλλη κυριολεκτικά εν ριπή οφθαλμού…

Οι αλλαγές έχουν επιπτώσεις

Έτσι λοιπόν, σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, τα όσα έγραψε πριν 30 χρόνια ο γνωστός συγγραφέας και μελλοντολόγος Άλβιν Τόφλερ, στο βιβλίο του “Το σοκ του μέλλοντος”, είναι δραματικά επίκαιρα.

“Αν δεν καταφέρουμε”, έγραφε, “να έχουμε τον έλεγχο των αλλαγών στις προσωπικές μας υποθέσεις αλλά και στην κοινωνία συνολικά, είμαστε καταδικασμένοι σε μια μαζική κατάρρευση της προσαρμοστικότητάς μας… Τα συμπτώματα αυτής της ‘ασθένειας της αλλαγής’ κινούνται ανάμεσα στο άγχος, την εχθρική στάση και μια φαινομενικά παράλογη βία, μέχρι τη φυσική ασθένεια, την κατάθλιψη και την απάθεια…”

“…Οι ιδέες δημιουργούνται και χάνονται με έναν ξέφρενο ρυθμό. Ένα ρυθμό που, επιστημονικά τουλάχιστον, έχει υπολογιστεί 20 – 100 φορές ταχύτερος απ΄ ό,τι πριν από έναν αιώνα…”

“…Κατά μία ειρωνεία, οι άνθρωποι του μέλλοντος δεν θα πάσχουν από έλλειψη επιλογών. Αλλά από έναν παραλυτικό κορεσμό λόγω της πληθώρας των επιλογών…”

Πως χειρίζεσαι την αλλαγή

“…Το πρόβλημα δεν είναι να εμποδίζει κανείς την αλλαγή, κάτι που είναι αδύνατο. Αλλά να κατορθώσει να τη χειρίζεται. Εάν αναζητούμε ραγδαίες αλλαγές σε ορισμένους τομείς της ζωής μας, μπορούμε να προσπαθούμε συνειδητά να δημιουργούμε ζώνες σταθερότητας σε άλλους  τομείς…”

“…Από τώρα και μέχρι τον 21ο αιώνα, εκατομμύρια συνηθισμένοι, ψυχικά φυσιολογικοί άνθρωποι θα συγκρουστούν απότομα με το μέλλον. Οι περισσότεροι παρουσιάζονται επικίνδυνα απροετοίμαστοι να το αντιμετωπίσουν…”

“…Με την επιτάχυνση της κοινωνικής αλλαγής, συμπιέζονται οι σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους, με τα πράγματα, τους τόπους, το χρόνο, με το θεσμικό περιβάλλον γύρω, με ιδέες. Σχέσεις που κάποτε άντεχαν για μεγάλο χρονικό διάστημα, τώρα προδιαγράφονται μικρότερης διάρκειας ζωής. Αυτή η σύντμηση, αυτή η συμπίεση είναι που ενισχύει την πεποίθηση ότι ζούμε χωρίς ρίζες, αβέβαιοι, πάνω σε κινούμενη άμμο…”

“…Ο ρυθμός της ζωής επιδρά βαθιά στη συμπεριφορά, προκαλώντας έντονες και αντιφατικές αντιδράσεις σε διαφορετικούς ανθρώπους. Πράγματι, δεν είναι υπερβολικό να πούμε ότι ο ρυθμός της ζωής αμβλύνει την ανθρώπινη ευαισθησία. Μας χωρίζει σε αντίπαλα στρατόπεδα και προκαλεί την έλλειψη κατανόησης ανάμεσα σε γονείς και παιδιά. Σε άντρες και γυναίκες. Σε Αμερικανούς και Ευρωπαίους, ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση…”

Ξενοφοβία, τεχνοφοβία

Αυτά έγραφε εντελώς προφητικά ο Άλβιν Τόφλερ πριν τριάντα και πλέον χρόνια. Και πολλές σημερινές εξελίξεις επιβιβαιώνουν τα λόγια και τις προβλέψεις του μέχρι κεραίας. Οι τεράστιες πρόοδοι που σημειώνονται στον πλανήτη μας, από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου (ΒΠΠ) και μετά, δεν γίνονται αισθητές όπως θα πρέπει. Όμως, “αξιοποιούνται” πρακτικά από τους “πωλητές φόβου” και διάφορους άλλους “σωτήρες”. Ακόμα χειρότερα, πολύπλοκα επιστημονικά φαινόμενα υπεραπλουστεύονται και χυδαιοποιούνται. Με αποκλειστικό στόχο να προκληθεί φόβος. Ή να καλλιεργηθούν ψεύτικες ελπίδες.

Υπό αυτή την έννοια, η καλλιέργεια του φόβου, η ξενοφοβία, η τεχνοφοβία, η επίκληση των κλειστών  κοινωνιών και γενικά η καταδίωξη της γνώσης, είναι τα βασικά εργαλεία του νέου εθνικολαϊκισμού που αναπτύσσεται στην Ευρώπη και που αποσταθεροποιεί την πορεία της στον 21ο αιώνα.

Ο πόλεμος που τα άλλαξε όλα

Γράφει ο Keith Lowe στο βιβλίο του «Ο φόβος και η Ελευθερία» (Εκδόσεις Ψυχογιός).

“Ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος απελευθέρωσε δυνάμεις που άλλαξαν τον κόσμο μας το 1945. Και συνεχίζουν να επηρεάζουν τον τρόπο ζωής μας μέχρι σήμερα.

Πρώτα και κύρια δημιούργησε ένα μεγάλο τραύμα το οποίο έχει στοιχειώσει ανθρώπους και κοινωνίες από τότε. Ο πόλεμος δημιούργησε επίσης τις υπερδυνάμεις και τις εντάσεις μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Αυτές καθόρισαν τον κόσμο για τα επόμενα σαράντα πέντε χρόνια.

Επίσης, σάρωσε τις ευρωπαϊκές αυτοκρατορίες όπως και την ιαπωνική. Άφησε ελεύθερους εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους να επιλέξουν το δικό τους πεπρωμένο – ή τουλάχιστον να προσπαθήσουν να το κάνουν. Έφερε προόδους στην επιστήμη και στην τεχνολογία, στα ανθρώπινα δικαιώματα και στο διεθνές δίκαιο, στην Τέχνη, στην αρχιτεκτονική, στην ιατρική και στη φιλοσοφία. Καθάρισε τον δρόμο για νέα πολιτικά και οικονομικά συστήματα. Και έθεσε τα θεμέλια της παγκοσμιοποίησης όπως τη γνωρίζουμε σήμερα.

Η αναστάτωση των λαών που ξεκίνησε από τον πόλεμο έφερε ξένες κουλτούρες σε στενή εγγύτητα και τώρα ο ρυθμός της αλλαγής έχει επιταχυνθεί τόσο πολύ, ώστε όλο και λιγότεροι από εμάς μπορούν να πουν με απόλυτη βεβαιότητα ποιοι θα είναι οι γείτονές μας αύριο ή σε ποιο μέρος του κόσμου θα καταλήξουμε να βρεθούμε τις τελευταίες μέρες μας.

Αντίσταση στην αλλαγή

Ό,τι κι αν ευχόμαστε, αυτές οι αλλαγές δεν μπορούν να καταργηθούν. Καθώς ο 21ος αιώνας προχωρά, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια επιλογή. Είτε μπορούμε να ενστερνιστούμε την παγκόσμια αλλαγή. Να ακολουθήσουμε τις δυνάμεις της προόδου και να προσπαθήσουμε να την κάνουμε να δουλέψει προς όφελός μας.

Είτε μπορούμε να αντισταθούμε στην αλλαγή. Να προσπαθήσουμε να την κρατήσουμε σε εκκρεμότητα, ώστε να μπορούμε να προστατέψουμε ό,τι έχει απομείνει από τον παλιό τρόπο ζωής που μας είναι τόσο πολύτιμος. Αν συμβουλευτούμε την Ιστορία, υποψιάζομαι ότι πιθανώς θα ακολουθήσουμε και τις δύο οδούς δράσης ταυτόχρονα. Μην ικανοποιώντας καμία πλήρως, αλλά καταφέρνοντας να προχωρήσουμε έτσι κι αλλιώς.

Υπάρχει μια τρίτη επιλογή: μπορούμε να δώσουμε μια κλωτσιά σε ολόκληρο το σύστημα και να προσπαθήσουμε να ξεκινήσουμε και πάλι από την αρχή. Ο κόσμος σήμερα είναι γεμάτος από ανθρώπους που υπόσχονται να κάνουν ακριβώς αυτό. Είναι θυμωμένοι και απογοητευμένοι με τον τρόπο που έχει αλλάξει ο κόσμος. Και ψάχνουν περισσότερο από ποτέ κάποιον στον οποίο να επιρρίψουν τις ευθύνες. Αυτό δεν είναι τόσο κληρονομιά του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου, όσο μια επιστροφή στον ίδιο τρόπο σκέψης που έφερε εξαρχής τον πόλεμο”.

Ο κίνδυνος λοιπόν για «νέα τέρατα» στην εποχή της ψευδολογίας, των κοινωνικών δικτυώσεων και της οργάνωσης της αμάθειας, είναι σοβαρός και οι φορείς του πολυάριθμοι. Έχουν δε δίπλα τους τώρα και την ισλαμική πανώλη, που τούς τείνει «χείρα βοήθειας» κάθε φορά που αυτό είναι απαραίτητο.

Previous articleΤο Σύμφωνο Μαρακές ενθαρρύνει την λαθρομετανάστευση
Next articleΑκυβέρνητη η Ευρώπη
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ
Ο Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος, γόνος επιχειρηματικής και δημοσιογραφικής οικογένειας των Πατρών (Νεολόγος Πατρών, 1879-1973), γεννήθηκε στο Ψυχικό το 1941 και φέτος συμπληρώνει 50 χρόνια δημοσιογραφικής καρριέρας. Οικονομολόγος και ειδικός σε θέματα επικοινωνίας, έχει τιμηθεί με 42 δημοσιογραφικά βραβεία και είναι Ιππότης της Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας, της Ουγγαρίας και της Πολωνίας. Εργάστηκε 30 χρόνια στον Οικονομικό Ταχυδρόμο και σε άλλα έντυπα του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη και συνεργάστηκε με γνωστές εφημερίδες και εξειδικευμένα περιοδικά. Σήμερα αρθρογραφεί στις εφημερίδες Εστία, Ναυτεμπορική και είναι σύμβουλος στο περιοδικό Μάνατζερ της Ελληνικής Εταιρείας Διοικήσεως Επιχειρήσεων. Επίσης, παρουσιάζει την εκπομπή «Δρόμοι της Ανάπτυξης» στο οικονομικό τηλεοπτικό κανάλι Sbc. Είναι επίτιμος διεθνής πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Δημοσιογράφων και διοικητικός πρόεδρος του ελληνικού τμήματός της, μέλος του ΔΣ της Ένωσης Συντακτών Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χρημάτισε επί εξαετία πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού-Ηλεκτρονικού Τύπου. Από το 2002 είναι μέλος της Γερουσίας για την Ένωση της Ευρώπης, από την οποία και τιμήθηκε για τα άρθρα του περί ομοσπονδιακής Ευρώπης.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.