Μεταρρυθμίσεις ναι, αλλά μόνο για τους άλλους

0
Ο Κώστας Χριστίδης με αφορμή πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις αναγνωρίζει πως οι Έλληνες λένε στις μεταρρυθμίσεις, αρκεί αυτές να αφορούν τους άλλους και όχι τους ίδιους. new deal
Ο Κώστας Χριστίδης με αφορμή πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις αναγνωρίζει πως οι Έλληνες λένε στις μεταρρυθμίσεις, αρκεί αυτές να αφορούν τους άλλους και όχι τους ίδιους. new deal

Ο Κώστας Χριστίδης με αφορμή πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις αναγνωρίζει πως οι Έλληνες λένε στις μεταρρυθμίσεις, αρκεί αυτές να αφορούν τους άλλους και όχι τους ίδιους.


Μία πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις και του ΕΚΚΕ διαπιστώνει ότι η ελληνική κοινωνία σε ποσοστό 63% τάσσεται υπέρ των μεταρρυθμίσεων. Όπως όμως σημειώνει ο Κωστής Χατζηδάκης στο βιβλίο του “Μεταρρυθμίσεων Ανάβασις, Ευρωπαίοι εξ ανάγκης ή εκ πεποιθήσεως;” οι μεταρρυθμίσεις είναι αποδεκτές όταν αφορούν τους άλλους, μη αποδεκτές όμως όταν θίγουν ή ξεβολεύουν εμάς τους ίδιους.

Ήδη από τον 16ο αιώνα ο Μακιαβέλλι είχε παρατηρήσει ότι ο μεταρρυθμιστής ηγέτης χάνει σε δημοτικότητα γιατί το “κόστος” μίας αλλαγής καθίσταται αμέσως αντιληπτό. Ενώ το όφελος εμφανίζεται στο μέλλον, ενίοτε με σημαντική χρονική υστέρηση. Γενικότερα, κάθε μεταρρύθμιση δημιουργεί κερδισμένους και χαμένους. Η ζημία μίας σωστής μεταρρύθμισης αφορά λίγους, το όφελος πολλούς. Οι λίγοι συνειδητοποιούν την ζημία τους και εναντιώνονται με σφοδρότητα στην μεταρρύθμιση. Ενώ οι πολλοί που ωφελούνται, συνήθως αδρανούν, ίσως γιατί τα οφέλη κατανέμονται σε πολλούς και, όπως προαναφέρθηκε, προκύπτουν με χρονική υστέρηση.

Η ελληνική κοινωνία αισθάνεται ιδιαίτερα ανασφαλής σε σχέση με αλλαγές και μεταρρυθμίσεις. Η φαινομενικά βολική αδράνεια, που την υποθάλπουν οι πολυάριθμοι “βολεμένοι” (insiders), όπως ιδιοτελείς πολιτικοί, κρατικοδίαιτοι επιχειρηματίες, ασύδοτοι συνδικαλιστές, υποαπασχολούμενοι δημόσιοι υπάλληλοι, λαϊκίζοντα ΜΜΕ κ.α., οδήγησε στα σημερινά αδιέξοδα.

Για την υπερνίκηση αυτής της αδράνειας απαιτείται κατάλληλη διαχείριση (reform management). Συνίσταται στην ανάλυση των αιτίων που επιβάλλουν κάθε μεταρρύθμιση, δημιουργία και επικοινωνία ενός οράματος, προσήλωση και επιμονή στους στόχους, δημιουργία συνασπισμού των ωφελουμένων και πρόνοια με μεταβατικές διατάξεις για τους ζημιούμενους, ταχεία υλοποίηση των πρώτων “μικρών νικών”, σταθεροποίηση των μεταρρυθμίσεων που πραγματοποιήθηκαν και σχεδιασμός / υλοποίηση των επόμενων με αδιάκοπους ρυθμούς.

Μεταρρυθμίσεις μόνο για τους άλλους

Καταστρεπτική επίδραση για την πορεία μίας μεταρρύθμισης έχει η μη εφαρμογή της, παρά την ψήφισή της. Ας παραθέσουμε ένα χαρακτηριστικό αν και όχι πολύ γνωστό παράδειγμα. Ο Ν. 4048/2012 αναφέρει “αρχές καλής νομοθέτησης”, όπως : απλότητα και σαφήνεια των ρυθμίσεων, αποφυγή αντιφατικών ρυθμίσεων, διαφάνεια, λογοδοσία, ασφάλεια δικαίου, αποτελεσματικότητα των μέτρων μέσα από την συνεκτίμηση των συνεπειών τους (“ανάλυση συνεπειών ρυθμίσεων”) – και μετά την νομοθέτηση, προσπάθεια κωδικοποίησης και απλούστευσης υφιστάμενων κανόνων καθώς και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων από την εφαρμογή τους. Προβλέπεται μέχρι και σύσταση Γραφείου Καλής Νομοθέτησης στην Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης.

Ατυχώς, ο μεταρρυθμιστικός αυτός νόμος, όπως και πολλοί άλλοι, δεν έχει υλοποιηθεί στην πράξη. Γενικότερα, οι ανολοκλήρωτες μεταρρυθμίσεις που μένουν στα χαρτιά (half – baked reforms τις ονομάζουν οι Αμερικανοί) όχι μόνο δεν αποδίδουν τα προσδοκόμενα οφέλη. Θέτουν επίσης σε ανυποληψία τις μεταρρυθμίσεις συνολικά. Όπως κάθε μη εφαρμοζόμενος νόμος κλονίζει τον σεβασμό προς την έννομη τάξη. Επομένως είναι πολύ προτιμότερο να μην ψηφίζεται ευθύς εξ αρχής. Η προσήλωση της επόμενης κυβέρνησης στους μεταρρυθμιστικούς της στόχους θα είναι καθοριστικός παράγων επιτυχίας.

Previous articleΟ Καστοριάδης και οι Αγορές
ΚΩΣΤΑΣ ΧΡΙΣΤΙΔΗΣ
Ο Κώστας Χριστίδης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1946. Αριστούχος απόφοιτος Βαρβακείου, πτυχιούχος της Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών και του London School of Economics (M.Sc.Econ.). Είναι νομικός - οικονομολόγος - σύμβουλος επιχειρήσεων. Διετέλεσε διευθυντικό στέλεχος ιδιωτικών επιχειρήσεων επί δεκαετίες. Έχει συγγράψει έξι βιβλία πολιτικοοικονομικού περιεχομένου (τα δύο από κοινού με τον Θανάση Παπανδρόπουλο). Τακτικός αρθρογράφος της εφημερίδας ΕΣΤΙΑ.

NO COMMENTS

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.