Προφανώς το πρόβλημα της εξόδου από την κρίση δεν είναι νομικό, ούτε καν κυρίως οικονομικό. Είναι βαθύτατα πολιτικό. Από τη νομική άποψη, όμως, που παρουσιάζεται εδώ, τα πράγματα είναι απλά:

 •        Τα μνημόνια καθ” εαυτά δεν αποτελούν διεθνείς συμβάσεις. Συνεπώς από αυτά δεν απορρέουν διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας, ούτε η εφαρμοστική τους νομοθεσία έχει τυπική ισχύ ανώτερη από τον κοινό νόμο.

•        Ούτε από τις δανειακές συμβάσεις απορρέουν δεσμεύσεις με υπερνομοθετική ισχύ, εφόσον αυτές δεν έχουν κυρωθεί σύμφωνα με το Σύνταγμα.

Συνεπώς, όλοι οι μνημονιακοί νόμοι μπορεί να καταργηθούν με νέο νόμο, με απλή πλειοψηφία, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη καταγγελία καμιάς σύμβασης.

Ειδικότερα:

-Η θέση περί της πολιτικής και όχι νομικής φύσης των μνημονίων έγινε, ορθά, δεκτή από την πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας 668/2012. Άλλωστε, το ίδιο το μνημόνιο χαρακτηρίζεται από το νόμο ως «σχέδιο προγράμματος», ενώ στο κείμενο του αυτοπροσδιορίζεται ως «σχέδιο δράσης».

-Περαιτέρω, και οι δύο Δανειακές Συμβάσεις (του πρώτου και του δεύτερου μνημονίου) έπρεπε να κυρωθούν από τη Βουλή, σύμφωνα με το άρθρο 36 παρ. 2 του Συντάγματος. Παρόλα αυτά -και ανεξαρτήτως του ζητήματος της ανάγκης ύπαρξης αυξημένης ή όχι πλειοψηφίας για αυτό-  καμιά από τις δύο δεν κυρώθηκε σύμφωνα με το Σύνταγμα.  Η πρώτη κατατέθηκε προς κύρωση το Μάιο του 2010, αλλά μετά αποσύρθηκε, η δεύτερη εγκρίθηκε από τη Βουλή δύο φορές ως σχέδιο, μία φορά ως παράρτημα  του ν. 4046/2012, και  μία ως Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου. Ουδέποτε όμως ήρθε για κύρωση στη Βουλή μετά την υπογραφή της.

Οι εν λόγω συμβάσεις, εάν είχαν κυρωθεί συνταγματικά, θα θέσπιζαν διεθνείς υποχρεώσεις σε βάρος της χώρας, με τυπική ισχύ ανώτερη από το νόμο, σε αντίθεση με τον μη δεσμευτικό χαρακτήρα των μνημονίων. Εφόσον αυτό όμως δεν συνέβη, δεν υπάρχει κανένα νομικό εμπόδιο για μία νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία να ανατρέψει τα μνημονιακά μέτρα. Μάλιστα, για μερικά από αυτά, όπως, π.χ. για την κατάργηση των πρόσφατων ρυθμίσεων για τη μετενέργεια, που διαλύουν το εργατικό δίκαιο και τη συλλογική αυτονομία, δεν απαιτείται καν τυπικός νόμος, αλλά αρκεί απλή Πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου.

Είναι, βέβαια, αλήθεια ότι σε μία τέτοια περίπτωση οι δανειστές μας ενδέχεται να καταγγείλουν από την δική τους μεριά τις δανειακές συμβάσεις, επικαλούμενοι ως λόγο καταγγελίας την κατάργηση των μνημονιακών ρυθμίσεων. Τούτο δεν θα σημαίνει την έξοδο της χώρας από το Ευρώ, που είναι νομικά αδύνατη, εφόσον δεν υπάρχει παρόμοια πρόβλεψη στις Συνθήκες. Θα συνεπάγεται, όμως, την διακοπή της χρηματοδότησης, πράγμα που δεν θα είναι χωρίς συνέπειες για τη χώρα, ενόψει του πρωτογενούς ελλείμματος που ακόμη αντιμετωπίζει.

Καθόλου δεν είναι βέβαιο, όμως, ότι οι δανειστές μας θα επιλέξουν τη ρήξη. Και αυτό γιατί τότε θα είναι ελεύθερος ο δρόμος  για την ενεργοποίηση του βασικού όπλου που έχει η χώρα μας βάσει του διεθνούς δικαίου: Να επικαλεστεί «κατάσταση ανάγκης» για να διακόψει την πληρωμή του χρέους. Σύμφωνα με γενική αρχή του δικαίου (σύμφωνα και με σχέδιο σύμβασης για την Ευθύνη των Κρατών που έγινε δεκτό από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2001) τα κράτη μπορούν να επικαλεστούν παρόμοιο λόγο μη συμμόρφωσης σε διεθνή τους υποχρέωση, όταν αδυνατούν να ανταποκριθούν ταυτόχρονα στις βασικές κοινωνικές τους λειτουργίες και στην ικανοποίηση των δανειστών τους.

Συνεπώς, αντίθετα με το κλίμα φόβου που καλλιεργούν τα φερέφωνα του κόμματος του μνημονίου, η υποταγή δεν αποτελεί μονόδρομο.

Από το www.tvxs.gr

Previous articleΛΕΥΚΕΣ ΕΠΙΤΑΓΕΣ ΤΕΛΟΣ!
Next articleΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ Α. ΤΣΙΠΡΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΚΕΡΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
ΓΙΩΡΓΟΣ Σ-Π. ΚΑΤΡΟΥΓΚΑΛΟΣ
Συνταγματολόγος, Αναπληρωτής Καθηγητής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και δικηγόρος στον Aρειο Πάγο και το Συμβούλιο της Επικρατείας με ειδίκευση στο δημόσιο δίκαιο και τα θεμελιώδη δικαιώματα. Γεννήθηκε το 1963 στην Aθήνα. Είναι παντρεμένος με την Ιρις Αδαμοπούλου και έχουν δύο κόρες, τη Χλόη και την Αυγή. Eίναι πτυχιούχος της Nομικής Σχολής Aθηνών (1985), D.E.A. Δημοσίου Δικαίου (1986) και διδάκτορας του Πανεπιστημίου Paris-1 PANTHEON-SORBONNE (τίτλος της διατριβής H κρίση νομιμοποίησης της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, βαθμός άριστα), διπλωματούχος της Διεθνούς Ακαδημίας Συνταγματικού Δικαίου και του μεταπτυχιακού κύκλου μαθημάτων για την Ευρωπαϊκή Ενοποίηση (Jean Monnet) του Πανεπιστημίου Αθηνών. Eργάσθηκε ως ερευνητής στο C.N.R.S. (Eθνικό Kέντρο Eρευνών της Γαλλίας, 1987-1989), στο Ινστιτούτο Eλληνικής Συνταγματικής Iστορίας και Συνταγματικού Δικαίου και στο Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Κοινωνικών Ασφαλίσεων Υγείας και Πρόνοιας (ΕΠΙΚΑΥΠ) της Νομικής Αθηνών (αναπληρωματικό μέλος του ΔΣ, 1996), ενώ συμμετείχε και συμμετέχει σε ερευνητικά προγράμματα του Συμβουλίου της Ευρώπης, του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για την βελτίωση των βιοτικών και εργασιακών σχέσεων, του Ευρωπαϊκού Κέντρου Δημοσίου, του Κέντρου Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου και του American Bar Association. Έχει εργασθεί ως διεθνής εμπειρογνώμονας για θέματα θεσμών και δικαιωμάτων στο Ουζμπεκιστάν (1997, 2005, 2006), FYROM (2000), Σλοβακία (2004), Συρία (2003), Αρμενία (2004, 2007). Διετέλεσε νομικός σύμβουλος του Yπουργού Παιδείας (1994, 1997-2002) και επισκέπτης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Roskilde της Δανίας (1994-1995). Το 2007 ήταν επισκέπτης καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU) ως Emile Noel fellow και το 2008 invited speaker στο London School of Economics. Εκπροσώπησε την Ελλάδα στην Τρίτη Επιτροπή (Δικαιωμάτων) της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (2000-2003) και ήταν μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του Υπουργείου Εξωτερικών για την κατάρτιση του Σχεδίου Συντάγματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.To 1998 συμμετείχε συμβουλευτικά, ως αλλοδαπός εμπειρογνώμων, στην διαδικασία κατάρτισης του νέου Αλβανικού Συντάγματος, την έκδοση του οποίου στα Ελληνικά επιμελήθηκε μαζί με τον καθηγητή Δ. Θ. Τσάτσο. Είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Κέντρου Eυρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου, Ιδρυμα Θ. και Δ. Τσάτσου, νομικός σύμβουλος σε αρκετά νομικά πρόσωπα του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και Μεσολαβητής-Διαιτητής του Οργανισμού Μεσολάβησης και Διαιτησίας (ΟΜΕΔ). Είναι συγγραφέας πολλών βιβλίων και άρθρων, μεταξύ των οποίων Τα κοινωνικά Δικαιώματα (Αθήνα, Α. Σάκκουλας, 2006), Το κοινωνικό Κράτος στη μεταβιομηχανική εποχή (Αθήνα, Α. Σάκκουλας, 1998), Constitution, Law and Rights in the Welfare State ... and beyond, (πρώτη έκδοση Forlaget Samfundsokonomi & Plaenlaegning, Roskilde, 1995, δεύτερη έκδοση A. Sakkoulas, Athens, 1998), Tο συνταγματικό δικαίωμα στη ζωή και στο θάνατο (Aθήνα, Aντ. Σάκκουλας, 1993) και La crise de légitimité de l administration. Le cas de la Grèce, (Αθήνα, 1993). Αρθρα του επί των περισσότερων τομέων του διοικητικού και συνταγματικού δικαίου, όπως και της θεωρίας του δικαίου, έχουν δημοσιευθεί στον ειδικό νομικό τύπο της Eλλάδας, των HΠA, της Γερμανίας, της Ρωσίας, της Aγγλίας και άλλων χωρών. Μεταξύ των αυτών συγκαταλέγονται οι εξής δημοσιεύσεις: USA and social states, an Ocean apart?, European Constitutional Law Review, 4, 2, 2008, The dim perspectives of the European social citizenship, NYU Jean Monnet Paper 7 2007, Privatisation of Social Insurance Systems, European Journal of Social Security, 1/2007. Rights in the Welfare State, Jahrbuch des oeffentlichen Rechts, 1995, The implementation of social rights in Europe, Columbia Journal of European Law, Summer 1996, The rights of foreigners in Europe, Web Journal of Current Legal Issues 5, 1995. Δημοσιεύει επίσης συχνά εκλαϊκευτικά άρθρα στον καθημερινό τύπο της χώρας. Πιέστε εδώ για ορισμένες ενδεικτικές δημοσιεύσεις. Tο 1993 του απoνεμήθηκε το βραβείο του Διεθνούς Kέντρου Φιλοσοφίας του Δικαίου, το 1994 fellowship της Δανικής Aκαδημίας Eρευνών και το 2006 η Emile Noel fellowship της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης. Κατά την περίοδο 2002-2003 διετέλεσε πρώτος Πρόεδρος της ανώνυμης εταιρίας του δημοσίου Επαγγελματική Κατάρτιση Α.Ε., η οποία έχει ως αντικείμενο την προώθηση ενεργών πολιτικών κατάρτισης. Την ίδια περίοδο ήταν μέλος του Συμβουλίου του CEDEFOP, του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αρμοδιότητα στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. Είναι ιδρυτικός μέλος της Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής της UNICEF και μέλος του πρώτου της ΔΣ, ενώ διετέλεσε Πρόεδρος του Σωματείου Φίλων της Κρατικής Σχολής Ορχηστρικής Τέχνης.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.