Ο Θεόδωρος Τσίκας αποτυπώνει με ψυχραιμία το σκεπτικό πίσω από την πρόσφατη ανακίνηση του ζητήματος επέκτασης της ελληνικής ΑΟΖ. Μπορεί ο Νίκος Κοτζιάς να ανακάτεψε τα πράγματα με τις ανακοινώσεις του, όμως το θέμα υπήρχε και κάποτε θα πρέπει να λυθεί.


Η προχειρότητα με την οποία ανακοινώθηκε η πρόθεση για επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης (ή αλλιώς των χωρικών υδάτων) της Ελλάδας στο Ιόνιο Πέλαγος και το επικοινωνιακό ανακάτεμα με την παραίτηση του Υπουργού Εξωτερικών, αφαίρεσε σίγουρα βαθμούς από την απαραίτητη σοβαρότητα όσον αφορά την ανάλυση του θέματος στον δημόσιο διάλογο. Παρόλα αυτά, η φαινομενική βιασύνη έχει την εξήγηση της.

Πως γίνεται οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας

Όταν δύο ή περισσότερα κράτη επιχειρούν να οριοθετήσουν την υφαλοκρηπίδα που βρίσκεται ανάμεσα τους, απαραίτητη προϋπόθεση είναι να έχουν από πριν δηλώσει και αποσαφηνίσει την έκταση των χωρικών υδάτων του καθενός. Αυτό συμβαίνει είτε όταν η οριοθέτηση γίνεται με απευθείας συμφωνία. Είτε με προσφυγή σε διεθνή διαιτησία ή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Από την στιγμή που όλοι γνωρίζουμε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διάλογος μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας για τη ρύθμιση διαφόρων ζητημάτων, μεταξύ των οποίων και η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας στο Ιόνιο και στην Αδριατική Θάλασσα, μια σχετική εξαγγελία θα έπρεπε να αναμένεται σε κάποια χρονική στιγμή.

Στο Αιγαίο βέβαια τα πράγματα είναι διαφορετικά. Μπορεί να μην ισχύουν «ειδικές συνθήκες», όπως είναι η επίσημη θέση της Τουρκίας. Όμως, όλοι αναγνωρίζουν ότι, έτσι όπως είναι οι κατάσπαρτοι νησιωτικοί σχηματισμοί και η μεγάλη εγγύτητα με τις απέναντι μικρασιατικές ακτές, απαιτούνται μεγάλη προσοχή και λεπτοί χειρισμοί. Είναι σίγουρο ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δίνει στην Ελλάδα πολλά δικαιώματα και δυνατότητες. Τα δικαιώματα όμως πρέπει να ασκούνται με προσοχή. Με συνεκτίμηση όλων των παραγόντων. Με εκτίμηση οφέλους και κόστους. Με το να λαμβάνονται υπόψη και τα δικαιώματα των άλλων, χωρίς μονομερείς και καταχρηστικές κινήσεις. Το εάν ασκηθεί ένα δικαίωμα, το πώς και το πότε, είναι εν τέλει πολιτικές επιλογές.

Πρέπει να ληφθούν υπόψη δύο σημαντικά στοιχεία:

Επέκταση ΑΟΖ δύσκολα γίνεται στο Αιγαίο

α) Το δικαίωμα που μας δίνει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας για επέκταση των χωρικών υδάτων μας στα 12 μίλια είναι πολύ δύσκολο να εφαρμοστεί στο Αιγαίο. Δεν υπάρχει μόνο η αντίθεση της Τουρκία. Υπάρχει αντίθεση πολλών κρατών με ναυτιλιακά συμφέροντα στην περιοχή και ισχυρό διεθνή ρόλο (μεταξύ αυτών, ΗΠΑ, Ρωσία κλπ). Διότι θεωρούν ότι κάτι τέτοιο θα περιόριζε δικές τους δυνατότητες και δικαιώματα. Πόσο μάλλον σε μια θάλασσα που αποτελεί διεθνές πέρασμα, Αιγαίο Πέλαγος και Ανατολική Μεσόγειος. Δεν είναι τυχαίο ότι καμιά ελληνική κυβέρνηση δεν το εφάρμοσε μέχρι τώρα. Κινδυνεύουμε, λοιπόν, καθώς προχωρά ο χρόνος, να χάσουμε την διαπραγματευτική αξία του δικαιώματος αυτού.

10 ν.μ. εναέριος χώρος, 6 ν.μ. χωρικά ύδατα

β) Η παγκόσμια πρωτοτυπία να έχει η Ελλάδα διαφορετικό εύρος στον εναέριο χώρο της, 10 ν.μ. δηλαδή (που καθιερώθηκε μονομερώς με ένα απλό Προεδρικό Διάταγμα το 1931), έναντι του σημερινού εύρους των χωρικών υδάτων στα 6 ν.μ., δεν έχει αναγνωριστεί από ορισμένα ισχυρά κράτη, που επιμένουν στην εναρμόνιση με τα χωρικά ύδατα μας. Δεν συγκεντρώνει άρα διεθνή υποστήριξη. Δημιουργεί μάλιστα επιπλέον ένταση στο Αιγαίο με την Τουρκία, καθώς ένα σημαντικό τμήμα των αερομαχιών (όχι όλες φυσικά) οφείλεται σε αυτήν ακριβώς την διαφορά. Οι συνέπειες είναι πολυδάπανες και επικίνδυνες για την ασφάλεια και των δύο χωρών.

Λύση θα μπορούσε να είναι η εναρμόνιση του εναέριου και του υποκείμενου θαλάσσιου χώρου στο Αιγαίο. Αυτή θα ήταν δυνατόν να εφαρμοστεί σε διαφορετικό εύρος κατά τόπους, από τα 6 σημερινά μίλια έως τα 12. Π.χ. αλλού 6, αλλού 8, αλλού 10, αλλού 12 μίλια, ανάλογα με την γεωφυσική διαμόρφωση των ακτών και των νησιωτικών συμπλεγμάτων. Εξάλλου το Δίκαιο της Θάλασσας λέει «έως», δηλαδή μέχρι τα 12 μίλια.

Συνυποσχετικό για οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας

Μετά από αυτές τις ρυθμίσεις θα μπορούσε – σε συμφωνία με την Τουρκία – να υπογραφεί συνυποσχετικό για προσφυγή των δύο χωρών στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, που αποτελεί από παλιά επίσημη ελληνική θέση. Έτσι θα άνοιγε ο δρόμος για αξιοποίηση του υποθαλάσσιου πλούτου του Αιγαίου, που σήμερα δεν γίνεται λόγω του ανταγωνισμού των δύο χωρών. Αφού επιτευχθεί η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας, και αναγνωριστεί αμοιβαία και τελεσίδικα το status του Αιγαίου, θα μπορούσε να υπάρξει ακόμα και κοινή εξερεύνηση και κοινή εκμετάλλευση των κοιτασμάτων.

* Το σκίτσο είναι του Θοδωρή Μακρή

Previous articleΤο μπουρδέλο θέλει αφεντικό
Next articleΈρχεται ο αντικρατισμός
ΘΟΔΩΡΟΣ ΤΣΙΚΑΣ
Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και Διεθνείς Σχέσεις στην Ελλάδα και έκανε μεταπτυχιακά στη Γαλλία. Ασχολείται με θέματα διεθνούς, εξωτερικής και ευρωπαϊκής πολιτικής. Αρθρογραφεί και έχει συμμετάσχει σε σχετικά συνέδρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μιλάει αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά. Από μαθητής, εντάχθηκε στην ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος (Νεολαία του Κ.Κ.Ε. Εσωτερικού). Διετέλεσε μέλος του Συμβουλίου Πόλης Αθήνας της οργάνωσης. Εξελέγη μέλος Δ.Σ. Συλλόγου Φοιτητών Παντείου. 1991 - 92: Γραμματέας του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων του κόμματος “Eλληνική Αριστερά” (E.AΡ.). Μέχρι 2000: μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΝασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου. Στέλεχος Γραφείου Τύπου και ομάδας επικοινωνιακής πολιτικής του κόμματος. Το 2000 αποχώρησε από τον Συνασπισμό, λόγω πολιτικών διαφωνιών, μαζί με άλλα στελέχη που διακήρυσσαν την ανάγκη σύγκλισης των δυνάμεων της Κεντροαριστεράς. 2003-2004: Συνεργάτης Υφυπουργού Εσωτερικών Στις εκλογές 2004 ήταν μέλος της Κεντρικής Επιτροπής Εκλογικού Αγώνα του ΠΑΣΟΚ. Συμμετείχε στην Ομάδα Επικοινωνιακής Πολιτικής. 2004-2005: Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου Ανασυγκρότησης (Ε.ΣΥ.ΑΝ.) του ΠΑΣΟΚ. 2005-2008: Μέλος της Γραμματείας Διεθνών Σχέσεων του ΠΑΣΟΚ. Εκπροσώπησε το κόμμα σε πολλές δραστηριότητες της Σοσιαλιστικής Διεθνούς και του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος. Συμμετείχε στη Γραμματεία του Τομέα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Κοινωνικής Ένταξης, πολιτικής Ασύλου και Μετανάστευσης του ΠΑΣΟΚ, ως αναπληρωτής υπεύθυνος της Επιτροπής Κοινωνικής Ένταξης. Μέλος της Επιτροπής Εξωτερικής Πολιτικής του κόμματος. Μέλος της Γραμματείας της Κεντρικής Οργανωτικής Επιτροπής Συνεδρίου (Κ.Ο.Ε.Σ.) για το 8ο Συνέδριο του ΠΑΣΟΚ. 2008-2012: 2008-2012: μέλος της Γραμματείας του Τομέα Οργανωτικού του κόμματος. Νοέμβριος 2009 - σήμερα: Γραφείο Τύπου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ. 2010 - σήμερα: μέλος της Γραμματείας του Τομέα Τύπου και ΜΜΕ του ΠΑΣΟΚ. Συμμετοχή στον Τομέα Επικοινωνίας και Συντονισμού του κόμματος. Διετέλεσε: μέλος Δ.Σ. Ραδιοσταθμού «Αθήνα 9,84» δήμου Αθηναίων. Συντονιστής δημοτικής παράταξης Δημάρχου Αθηναίων, Γ. Καμίνη Συνεργάτης Υπουργού Επικρατείας και Κυβερνητικού Εκπροσώπου

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.