Εναλλακτικός τουρισμός είναι η τουριστική δραστηριότητα που δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, σέβεται τα ήθη και τα έθιμα των διαφόρων περιοχών και αναπτύσσει τον αλληλοσεβασμό μεταξύ των επισκεπτών και του τοπικού πληθυσμού. Σε καμία περίπτωση, και προς αποφυγή παρεξηγήσεων, ο εναλλακτικός τουρισμός δεν αντιμάχεται τον μαζικό. Απευθύνεται σε άλλες κατηγορίες τουριστών και δρα συμπληρωματικά όλο το έτος ανάλογα με τις μορφές του. Ο Αγροτουρισμός ή Τουρισμός υπαίθρου είναι μια ξεχωριστή κατηγορία και αποτέλεσε μια από τις στρατηγικές της Ε.Ε. για τη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη.

Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για την επιλογή ενός προορισμού διακρίνονται αφενός οι παράγοντες ώθησης και αφετέρου οι παράγοντες έλξης. Οι περισσότεροι παράγοντες ώθησης αναφέρονται στις άυλες ή εσωτερικές επιθυμίες του επισκέπτη συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικοποίησης, της επιδίωξης για περιπέτεια, της ανάγκης για ξεκούραση και χαλάρωση, κ.ά. Οι παράγοντες έλξης περιλαμβάνουν τα απτά και μη απτά χαρακτηριστικά ενός τουριστικού προορισμού που έλκουν τους τουρίστες όπως οι παραλίες, τα βουνά, οι ιστορικές τοποθεσίες, η αρχιτεκτονική της περιοχής, η παραδοσιακή γαστρονομία, τα καταλύματα, το κόστος του ταξιδιού, κ.ά.

Ένας προορισμός τον οποίο, κατά την γνώμη μου, θα λατρέψουν οι πιστοί του εναλλακτικού τουρισμού είναι η Ζάκρος, ένα μικρό γραφικό χωριό 40 χλμ. ανατολικότερα της Σητείας Κρήτης. Μπορείτε να φτάσετε σε αυτήν μέσω του αεροδρομίου Σητείας και μετά οδικώς σε μια σχετικά εύκολη διαδρομή. Σε εκείνη την πλευρά της Κρήτης αξίζει να επισκεφθεί κανείς την Κάτω Ζάκρο, ένα μικρό παραθαλάσσιο οικισμό στον οποίο ανακαλύφθηκε το τέταρτο μεγαλύτερο Μινωϊκό Παλάτι του νησιού, και τον Ξερόκαμπο έναν μικρό οικισμό με απίστευτα όμορφες αμμώδεις παραλίες και πολύ φιλόξενους κατοίκους. Οι ντόπιοι κάτοικοι και η νοοτροπία που έχουν αναφορικά με τη φιλοξενία είναι άλλωστε και το στοιχείο εκείνο του μέρους που κάνει τη διαφορά σε σχέση με άλλες περιοχές της Κρήτης. Έχουν κοινωνική συνοχή λόγω γεωγραφικής απομόνωσης με αποτέλεσμα να είναι πολύ εγκάρδιοι με τους επισκέπτες, ενδιαφέρονται αμέσως να τους γνωρίσουν και δεν τους αντιμετωπίζουν ως “προϊόν εκμετάλλευσης”.

Σε μικρή απόσταση από το χωριό της Ζάκρου βρίσκεται ένα από τα ομορφότερα φαράγγια της Κρήτης, το “Φαράγγι των Νεκρών”. Το φαράγγι ξεκινά από την Ζάκρο και καταλήγει στην Κάτω Ζάκρο. Στις απόκρημνες πλαγιές του υπάρχουν τεράστιες σπηλιές στις οποίες έχουν ανακαλυφθεί τάφοι από τη Μινωϊκή περίοδο και ευρήματα μεγάλης αρχαιολογικής αξίας, τα οποία φυλάσσονται στο Αρχαιολογικό Μουσείo της Σητείας. Αν κάποιος επισκέπτης θέλει και άλλες εναλλακτικές διαδρομές μπορεί να ακολουθήσει πολλά καλοσημαδεμένα μονοπάτια πέριξ της Κάτω Ζάκρου.

Στην Κάτω Ζάκρο, επίσης, καταλήγει το Ε4 το Διεθνές ορειβατικό μονοπάτι. Η κλιμακούμενης δυσκολίας διαδρομή του περνά από την φημισμένη πηγή του χωριού της Ζάκρου, δίπλα από μια μικρή εκκλησία που υπάρχει εκεί. Το μονοπάτι είναι σηματοδοτημένο και έχει να προσφέρει μια εντυπωσιακή διαδρομή ανάμεσα σε αμπέλια, οροπέδια, κάμπους και ερημικούς μυτερούς βράχους πριν τον τερματισμό του που είναι το “Φαράγγι των Νεκρών”. Αν πάλι σας ενδιαφέρει η αναρρίχηση, υπάρχει στην έξοδο του Φαραγγιού ασφαλισμένο αναρριχητικό πεδίο.

Για τους λάτρεις των μουσείων πάνω στον κεντρικό οδικό άξονα που διασχίζει την Ζάκρο, στον ισόγειο χώρο του Πολύκεντρου, λειτουργεί το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Ζάκρου. Σε αυτό μέσα από μικρές αναπαραστάσεις οικοτόπων (διοράματα), προθήκες, πετρώματα και απολιθώματα παρουσιάζονται τα ιδιαίτερα στοιχεία της χλωρίδας, της πανίδας και της γεωλογίας της περιοχής. Στο γειτονικό χωριό Καρύδι, μόλις 15 λεπτά οδικώς από την Ζάκρο, στο παλιό δημοτικό σχολείο φιλοξενείται το Κέντρο Ενημέρωσης. Το Κέντρο προσφέρει πληροφόρηση για τις παρακείμενες γεω-διαδρομές καθώς και υποδομές φιλοξενίας (εξοπλισμό, διανυκτέρευση) σε όσες ομάδες ή ερευνητές ενδιαφέρονται να μελετήσουν και να παρατηρήσουν το περιβάλλον της γύρω περιοχής.

Και επειδή η γαστρονομία είναι ένα σημαντικό και αναπόσπαστο κομμάτι της ποιοτικής και ολοκληρωμένης παροχής του αγροτουρισμού, ένα είναι σίγουρο. Στη Ζάκρο θα φάτε καλά! Φρέσκα ψάρια μπορείτε να γευτείτε είτε στον Ξερόκαμπο (στην Κατερίνα Χατζηδάκη στο “Liviko View”) είτε στην Κάτω Ζάκρο όπως επίσης και πολύ ποιοτικά κρέατα σε όποια ταβέρνα και αν κάτσετε. Φτάνοντας στο χωριό της Ζάκρου, στην πλατεία συγκεκριμένα, θα συναντήσετε τον Γυναικείο Συνεταιρισμό της περιοχής. Να μην ξεχάσετε να δοκιμάσετε οπωσδήποτε τα εκλεκτά παραδοσιακά γλυκά τα οποία τα φτιάχνουν οι γυναίκες του Συνεταιρισμού με ελαιόλαδο και πρώτες ύλες του τόπου. Το λάδι της Ζάκρου είναι άριστης ποιότητας όπως επίσης και το θυμαρίσιο μέλι της περιοχής, γι΄αυτό ρωτήστε τους ντόπιους που μπορείτε να τα προμηθευτείτε σε περίπτωση που θελήσετε να πάρετε δείγματα μαζί σας φεύγοντας.

Για τη διαμονή σας μπορείτε να “κλείσετε” σε ένα από τα καταλύματα του μέρους, τα οποία είναι κυρίως ενοικιαζόμενα δωμάτια – διαμερίσματα. Μεγάλο ξενοδοχείο τύπου all inclusive δεν θα βρείτε κοντά στη Ζάκρο παρά μόνο στην πόλη της Σητείας. Μια μικρή μονάδα που στηρίζει τον τουρισμό υπαίθρου, το “Stellas traditional”, λειτουργεί στην Κάτω Ζάκρο και προσφέρει πολλές εναλλακτικές δραστηριότητες στους επισκέπτες της, με υπεύθυνη επικοινωνίας την Στέλλα Αϊλαμάκη. Η Στέλλα είναι πάντα πρόθυμη, μάλιστα, να σας κάνει γνωστό κάποιον από τους παραδοσιακούς Κρητικούς χορούς ώστε αν πετύχετε πανηγύρι σε ένα από τα γύρω χωριά να μπορέσετε να συμμετέχετε και οι ίδιοι. Για τους απαιτητικούς επισκέπτες υπάρχουν οι παραδοσιακοί ξενώνες “Terra Minoika”, εναρμονισμένοι απόλυτα στο φυσικό τοπίο.

Μην παραλείψετε ερχόμενοι ή φεύγοντας από τη Ζάκρο να επισκεφτείτε τη Μονή Τοπλού με το χαρακτηριστικό της κωδωνοστάσιο με τα ανάγλυφα στέμματα και τις επιγραφές του 1558. Επίσης, τα μουσεία της με τις εικόνες της υψηλής εικαστικής αξίας του Ιωάννη Κορνάρου και του Σταμάτιου καθώς και τα διάφορα κειμήλια και εκθέματα της χαρακτικής τέχνης. Να καθήσετε οπωσδήποτε στον Μητσακάκη στο λιμάνι για γαλακτομπούρεκο, να αγοράσετε πεντανόστιμα καλτσούνια από την Αρετούσα ζυμωμένα με αγνά ντόπια υλικά και ξύγαλο από τον κ. Κώστα Κουβαράκη. Τέλος, ξοδέψτε ένα από τα βράδια σας στα περίφημα “Ρακάδικα” της Σητείας τα οποία είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα της πόλης και το σημείο συνάντησης ντόπιων και επισκεπτών. Πρόκειται στην ουσία για παραδοσιακά καφενεία τα οποία βρίσκονται στο λιμάνι της πόλης και σερβίρουν ρακή και μεζέδες της κρητικής κουζίνας φτιαγμένους με τα τοπικά προϊόντα της περιοχής όπως το ξύγαλο, το απάκι, οι μπουμπουριστοί χοχλιοί, κ.ά. Και αν σας φαίνεται δύσκολη η πρόσβαση στο συγκεκριμένο μέρος, λόγω όλης της ηρεμίας που προσφέρει ο τόπος, θα αποφορτιστείτε τόσο πολύ και θα αποζημιωθείτε για την όλη ταλαιπωρία της διαδρομής.

Φαράγγι των νεκρών

ΦΑΡΑΓΓΙ ΝΕΚΡΩΝ

Μινωικό ανάκτορο

ΜΙΝΩΙΚΟ ΑΝΑΚΤΟΡΟ