Ο Ηλίας Καραβόλιας σπεύδει να προειδοποιήσει ότι το δεύτερο κύμα της πανδημίας δεν συνεπάγεται και νέο ευρωπαϊκό χρήμα που θα πέσει από το ευρωπαϊκό ελικόπτερο όπως προβλέφθηκε κατά το πρώτο κύμα τον περασμένο Μάρτιο.


Το δεύτερο κύμα της πανδημίας δεν συνεπάγεται και νέο περισσότερο χρήμα σε σχέση με αυτό που προβλέφθηκε τον Μάρτιο – από τις αρχές της ΕΕ – προς τις χώρες που πλήττονται. Άλλωστε ήταν εμφανές ότι είχε προβλεφθεί αυτή η δεύτερη έξαρση των κρουσμάτων. Και τα ποσά που προϋπολογίστηκαν ήταν πρωτοφανή για τα δεδομένα της ΕΕ.

Ευρωπαϊκό χρήμα

Μείζον ερώτημα για το μέλλον είναι αν τελικά το Ταμείο Ανάκαμψης (σημ: 750 δισ. σε πρώτη φάση που θα χορηγηθούν ως επιδοτήσεις και ως δάνεια) θα μονιμοποιηθεί τελικά, όπως ζητάει η ΕΚΤ, και αν οι αναλύσεις κόστους/οφέλους για τα ΑΕΠ των χωρών που θα συμβάλλουν σε αυτό, αλλάξουν τελικά την ισορροπία δυνάμεων μεταξύ κέντρου -περιφέρειας (όπως αναρωτιέται ο Angelus Novus στο χρονολόγιο του). Το ποιές κοινωνικές τάξεις θα επωμιστούν το μελλοντικό κόστος αυτών των χρημάτων απο το ελικόπτερο, δεν νομίζω ότι χρειάζεται ανάλυση…

Το ζήτημα των νέων συσχετισμών στις οικονομίες κέντρου – περιφέρειας εντός ΕΕ, λόγω της πιθανής μονιμοποίησης του Ταμείου, είναι κάπως σύνθετο. Εδώ έχουμε έναν εξ ορισμού ηθικό κίνδυνο (moral hazard): η ανακοίνωση για το Ταμείο μπορεί να λειτουργήσει για τις κυβερνήσεις όπως η ανακοίνωση για το εμβόλιο κατά του ιού (που ίσως χαλαρώσει τους πληθυσμούς στην πειθάρχηση) και να “…καλλιεργείται η εντύπωση ότι το χρέος της Ε.Ε. δεν υπολογίζεται ή ότι αποτελεί όχημα για να αποφύγουν οι χώρες τους σκληρούς δημοσιονομικούς κανόνες..” .Ταδε έφη  ο επικεφαλής της ΕΚΤ.

Ευρωπαϊκό ελικόπτερο

Και αυτός ο κίνδυνος θα πολλαπλασιάζεται εντός του πλαισίου δημοσιονομικής σταθερότητας γιατί σύμφωνα με δημοσιεύματα/ανακοινώσεις το Ταμείο θα αποκτά δυνητική ρευστότητα απο μόχλευση εγγυήσεων τόσο των χωρών/μελών όσο και της ΕΚΤ αλλά και του ΕSM. Εγγυήσεις οι οποίες θα είναι συνάρτηση κάποιων παραμέτρων για όλους τους φορείς που θα συμμετέχουν( agents) σε αυτό.

Άρα μια συζήτηση περί κατανομής κόστους/οφέλους σε επίπεδο οικονομιών, όπως αυτή αναλύεται σε πολλά άρθρα στο διαδίκτυο, γίνεται προς το παρόν με όρους αμιγώς ορθόδοξης/συστημικής προσδοκίας: δηλαδή στηρίζεται σε ένα ισοζύγιο από ορθολογικές προσδοκίες/ δράσεις των κυβερνήσεων αλλά και των οικονομικών υποκειμένων (νοικοκυριά/επιχειρήσεις).

Αλλά κάπου εδώ εισέρχεται ξαφνικά ένας αέρας νεοκευνσιανισμού στα δρώμενα. Υπάρχει μια φράση για την φιλοσοφία βιωσιμότητας και επιτυχίας του Ταμείο – στις ανακοινώσεις των ιθυνόντων στις Βρυξέλλες και στην Φρανκφούρτη – που για πρώτη φορά τίθεται ως παράμετρος βιωσιμότητας και αποτελεσματικότητας της έκδοσης χρήματος για την ανάκαμψη από την πανδημία (επιδοτήσεων + δανείων): πολλά θα εξαρτηθούν από τις “δημιουργικές δαπάνες” λένε οι στρατηγικοί σχεδιαστές του Ταμείου.

Το καπιταλιστικό ασυνείδητο

Στο καπιταλιστικό ασυνείδητο αυτό μπορεί και να έχει μια ισχυρή σημειολογία, ενδεχομένως και μια αντιθετική νοηματοδότηση που θα σχετίζεται με πιθανές διαφοροποιήσεις δυνητικών προβολών σε μακροοικονομικά μεγέθη ( βαθμός αύξησης των δημοσίων επενδύσεων, επίπεδο εκτόπισης ιδιωτικού τομέα, προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων αυτόνομων ή με ΣΔΙΤ, χρόνοι αύξησης συνολικού διαθέσιμου εισοδήματος στις οικονομίες, ρυθμοί ανάπτυξης κρατών, δείκτες χρέους/ΑΕΠ, κ.α).

Αλλά να μην ξεχνάμε το ζητούμενο: απαιτείται αυτό το χρήμα-σωτηρίας να ανοίξουν δουλειές και να συμβάλλουν στην υγιή  τόνωση της ζήτησης των οικονομιών και όχι μόνο στην ενίσχυση των χρηματιστηριακών αγορών και της πιστωτικής ρευστότητας στο τραπεζικό σύστημα).

Τέλος, επειδή ζούμε σε εποχή αρνητικών επιτοκίων, οι κρατικοί προϋπολογισμοί των χωρών-μελών που θα σηκώσουν το μεγαλύτερο βάρος των εγγυήσεων του Ταμείου, θα μπορούσαν να αντισταθμίζουν τον κίνδυνο που αναλαμβάνουν ενδεχομένως υιοθετώντας τα ασφάλιστρα κινδύνου στον εθνικό δανεισμό τους ώστε να μην δημιουργηθεί πλαίσιο χρηματοοικονομικής ανισορροπίας μεταξύ ανάληψης ρίσκου και αποτελεσματικότητας δανείων/ χορηγήσεων.

Η αληθινή συναλλαγή όμως (trade off) για το χρήμα που θα ρίξουν Βρυξέλλες και Φρανκφούρτη είναι αυτή μεταξύ πρόσκαιρης ρευστότητας σε πληττόμενες εισοδηματικές τάξεις και μελλοντικής αφαίμαξης αυτής της ρευστότητας απο τους μεγάλους συλλέκτες: τα ίδια τα κράτη δηλαδή. Εκτός και αν απο τω΄ρα εξειδικευτούν γρήγορα δίκαια και αποτελεσματικά οι δημιουργικές δαπάνες που αναφέρονται στις καταστατικές ιδέες του Ταμείου ωστε να δράσουν αποτελεσματικά οι περίφημοι πολλαπλασιαστές εισοδήματος. Μόνο τότε θα είναι Ταμείο Ανάκαμψης και όχι Ταμείο Διάσωσης για οικονομίες και κοινωνίες…

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.