Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017
πωσ φτασαμε στην υφεση

ΠΩΣ ΦΤΑΣΑΜΕ ΣΤΗΝ ΥΦΕΣΗ

– ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΒΟΥΤΙΑ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

– ΔΙΑΡΚΗΣ ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΡΥΘΜΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΠΟ ΤΟ 2004

– «ΠΑΓΩΜΑ» ΚΑΙ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ

– ΔΙΟΓΚΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΟΣ

– ΕΚΡΗΞΗ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

– ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΦΑΙΜΑΞΗ

– ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ

Τα σημάδια υπήρχαν εδώ και χρόνια. Οι προειδοποιήσεις διαδέχονταν η μία την  άλλη. Η Ελληνική οικονομία άρχισε να μπαίνει στο τούνελ της ύφεσης, πριν ακόμα αρχίσει να εκδηλώνεται και να εξαπλώνεται η διεθνής οικονομική κρίση. Το πρόβλημα δεν ήταν η απλή διαχείριση του δημοσιονομικού προβλήματος που έγινε με «αδέξιο» και «αναποτελεσματικό» τρόπο αλλά το ότι:
– δεν υπήρξαν πολιτικές που να τροφοδοτούν ή να συντηρούν την ανάπτυξη
– όποιες πολιτικές ακολουθήθηκαν είχαν ένα σκληρό νεοφιλελεύθερο προσανατολισμό που όχι μόνο τροφοδοτούσαν την ασυδοσία της αγοράς, αλλά ταυτόχρονα «συμπίεζαν» όλο και περισσότερο τα εισοδήματα των λαϊκών στρωμάτων και της μεσαίας τάξης, όχι μόνο μέσω των περικοπών τους, αλλά και της διαρκώς εκτινασσόμενης ακρίβειας, του αυξανόμενου κόστους των υπηρεσιών και την διάλυση βασικών τομέων του δημοσίου όπως π.χ η υγεία, η παιδεία κ.α

Τα όσα είπε και εξήγγειλε ως δήθεν σκληρές αλήθειες ο Πρωθυπουργός από την Θεσσαλονίκη, δεν αποτιμώνται μόνο ως χιλιοειπωμένες προεκλογικές ρητορείες από το 2004 και ως πράγματα που θα έπρεπε ήδη να έχουν ξεκινήσει να γίνονται. Αποτιμώνται επίσης από την πείσμονα προσήλωση σε ξεπερασμένες πρακτικές και αντιλήψεις από την δογματική αγκύλωση σε οικονομικές συνταγές που δημιούργησαν και τροφοδότησαν όχι μόνο την διεθνή κρίση , αλλά και την διαρκώς εντεινόμενη κρίση της Ελληνικής οικονομίας.

Η οικονομική κρίση είναι κρίση της οικονομικής πολιτικής, των επιλογών και των ελλείψεων της. Έχει τεράστιες κοινωνικές και πολιτικές επιπτώσεις .

Η παράθεση μιας σειράς στοιχείων και αληθειών για την πορεία της Ελληνικής οικονομίας, τα τελευταία χρόνια, καταγράφει ανάγλυφα, το ότι τα σημάδια της κρίσης τουλάχιστον στην Ελλάδα, άρχισαν να διαφαίνονται και να γίνονται στην πορεία αισθητά, πολύ πριν ξεσπάσει και κλιμακωθεί η διεθνής οικονομική κρίση. 

Ανάπτυξη: σε τροχιά επιβράδυνσης πριν την κρίση

• Ο ρυθμός ανάπτυξης μειωνόταν κάθε χρόνο από το 2004. Το 2003 ήταν 5,6%, το 2008 2,9% και το 2009 προβλέπεται αρνητικός.
• Η Ελλάδα από την 4η θέση στην ΕΕ27 και την 1η στην Ευρωζώνη με βάση το ρυθμό ανάπτυξης το 2003, βρέθηκε στην 9η θέση στην ΕΕ27 και στην 4η θέση στην Ευρωζώνη το 2008.

Παραγωγικές επενδύσεις: σε μείωση πριν την κρίση
• Οι συνολικές επενδύσεις στη χώρα μειώθηκαν από 23,7% του ΑΕΠ το 2003 σε 19,3% του ΑΕΠ το 2008.
• Οι ιδιωτικές επενδύσεις μειώθηκαν από το 20,1% του ΑΕΠ το 2003 στο 16,4% το 2008.
• Η Ελλάδα από την 8η θέση στην ΕΕ27 το 2003 με βάση τις ιδιωτικές επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ, βρέθηκε στην 22η θέση το 2008.
• Οι δημόσιες επενδύσεις (παγίου κεφαλαίου) ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώθηκαν από το 3,6% το 2003 στο 2,9% το 2008.
• Η Ελλάδα από την 6η θέση στην ΕΕ27 το 2003 με βάση τις δημόσιες επενδύσεις (παγίου κεφαλαίου) ως ποσοστό του ΑΕΠ, βρέθηκε στην 16η θέση το 2008.

Ανταγωνιστικότητα: σε κατάρρευση πριν την κρίση

• Το εμπορικό έλλειμμα αυξήθηκε από 13% του ΑΕΠ (22,6 δις Ευρώ) το 2003 σε 18% του ΑΕΠ (44 δις Ευρώ) το 2008.
• Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε από 6,8% του ΑΕΠ (11,2 δις Ευρώ) το 2003 σε 14,4% του ΑΕΠ (35 δις Ευρώ) το 2008.
• Η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας στη διεθνή κατάταξη του WEF (World Economic Forum) έχει κατρακυλήσει 32 θέσεις και στη διεθνή κατάταξη του IMD (International Institute for Management Development) έχει κατρακυλήσει 20 θέσεις.

Οι άνεργοι αυξάνονται… η καταγεγραμμένη ανεργία πέφτει!

• Η ΝΔ μόλις ανέλαβε την κυβέρνηση αναθεώρησε τα στοιχεία για την ανεργία του 2004, και αύξησε την ανεργία του πρώτου τριμήνου του 2004 από το 9% στο 11,3%.
• Η ΕΣΥΕ του Υπουργείου Οικονομικών ακόμη και τώρα προσπαθεί να μας πείσει ότι ενώ η οικονομία βρίσκεται σε ύφεση, η ανεργία είναι 9,3%, δηλ. 2 μονάδες μικρότερη από το πρώτο τρίμηνο του 2004 που ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν 5,3%.
Η ΝΔ μειώνει δήθεν την ανεργία ενθαρρύνοντας τις επισφαλείς μορφές εργασίας, stage, ημιαπασχόληση και ανασφάλιστη εργασία και θεωρεί ότι έχει συγκρατήσει την ανεργία όταν:
• Από τον Ιούνιο του 2008 έως τον Ιούνιο του 2009 χάθηκαν πάνω από 83.000 θέσεις εργασίας/συμβάσεις στον ιδιωτικό τομέα (έναντι αύξησης 13.700 θέσεων την αντίστοιχη περίοδο 2007-2008).
• Συνολικά οι άνεργοι τον Μάιο 2009 είναι 100.000 περισσότεροι σε σχέση με τον Μάιο 2008.
• Οι εργαζόμενοι που εργάζονται σε καθεστώς μερικής απασχόλησης έχουν φτάσει τους 276.000, οι μισοί περίπου από τους οποίους δηλώνουν ότι δεν μπορούσαν να βρουν άλλη απασχόληση.

Το χρέος και το έλλειμμα έχουν εκτροχιαστεί

• Το δημόσιο χρέος έχει αυξηθεί κατά 100 δις Ευρώ μετά το 2003. Από το 97,8% του ΑΕΠ που ήταν το 2003 βρίσκεται στο επίπεδο του 105% του ΑΕΠ. Κάθε Έλληνας χρεώθηκε κατά 10.000 Ευρώ επιπλέον.
• Από τα 260 δις Ευρώ δημόσιο χρέος οι δύο κυβερνήσεις της ΝΔ (1989-1993 και 2004-2008) έχουν δημιουργήσει τα 150 δις Ευρώ, αφού την περίοδο 1989-1993 η κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη εκτίναξε το χρέος από το 62% στο 100,5% του ΑΕΠ, χρεώνοντας τη χώρα τότε κατά 53 δις Ευρώ.
• Οι δαπάνες για τόκους πριν τις επιπτώσεις της κρίσης αυξήθηκαν στα 12 δις ευρώ (ή 4,6% του ΑΕΠ), από μέσο όρο 8,5 δις (4,1% του ΑΕΠ) κατά έτος που ήταν από την είσοδό μας στην ΟΝΕ έως το 2006.
• Το δημοσιονομικό έλλειμμα, έφτασε το 2007 (πριν την κρίση) το 3,6% και η χώρα μπήκε ξανά σε επιτήρηση, ενώ για το 2008 (πριν έρθει η κρίση στην Ελλάδα και χωρίς πακέτα στήριξης) εκτιμάται σε πάνω από 5%. Για το 2009 ήδη το πρώτο εξάμηνο ο προϋπολογισμός έχει έλλειμμα πάνω από 7% (σαφώς πολύ μεγαλύτερο ακόμη και των ελλειμμάτων του 2003 μετά την απογραφή της ΝΔ).
• Η ΝΔ έβαλε με δική της ευθύνη τη χώρα δύο φορές σε επιτήρηση από την ΕΕ. Η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα στην ΟΝΕ που έχει μπει σε επιτήρηση δύο φορές και η μοναδική χώρα που με ευθύνη των υπουργών της ΝΔ δεν έχει καταφέρει έλλειμμα κάτω από το 3% παρά μόνο μία χρονιά.

Ο δημόσιος τομέας έχει διογκωθεί

• Οι πρωτογενείς δημόσιες δαπάνες (δηλ. χωρίς επενδύσεις και χωρίς τόκους) από 18% του ΑΕΠ το 2003 έφτασαν το 20% του ΑΕΠ το 2008, δηλ. από περίπου 30 δις στα περίπου 50 δις Ευρώ το 2008.
• Το μέγεθος του δημόσιου τομέα σε όρους δαπανών συνολικά αυξήθηκε από 39% του ΑΕΠ το 2003 (67 δις Ευρώ) σε 42% του ΑΕΠ (102 δις Ευρώ) το 2009.

… αλλά το αναπτυξιακό και κοινωνικό κράτος έχει συρρικνωθεί

• Το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων (δημόσιες επενδύσεις μαζί με ΚΠΣ/ΕΣΠΑ) μειώθηκε από το 5% του ΑΕΠ το 2003 στο 3,4% του ΑΕΠ το 2008.
• Η δήθεν μηδενική απώλεια του Γ’ΚΠΣ, στην πραγματικότητα στέρησε από τη χώρα πάνω από 3 δις Ευρώ νέων επενδύσεων, λόγω των αναθεωρήσεων και οικειοθελών περικοπών (1,8 δις), των προστίμων (500 εκ.) και της ένταξης ήδη ολοκληρωμένων έργων στον προϋπολογισμό του ΚΠΣ (1 δις).
• Ο κίνδυνος απώλειας πόρων εξακολουθεί να υπάρχει έως το τέλος του 2009, ενώ ακόμη περισσότεροι πόροι θα είχαν χαθεί αν δεν είχαν μεσολαβήσει οι καταστροφές από τις πυρκαγιές και η κρίση που οδήγησαν σε παράταση των προγραμμάτων.
• Οι δημόσιες δαπάνες για την παιδεία αντί να αυξηθούν για να φτάσουν το 5% (που είχε υποσχεθεί η ΝΔ) μειώθηκαν κιόλας ως ποσοστό του ΑΕΠ από το 3,2% στο 3,1%.
• Οι δημόσιες δαπάνες για την υγεία μειώθηκαν από το 2,6% στο 2,5% του ΑΕΠ.
• Οι συνολικές δαπάνες για την έρευνα παραμένουν αμετάβλητες στο 0,6% του ΑΕΠ.
• Οι βασικές συντάξεις γνώρισαν μικρότερες αυξήσεις την περίοδο 2004-2009 σε σχέση με την προηγούμενη πενταετία.

ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑΣ

ΙΚΑ ΙΚΑ+ΕΚΑΣ ΤΕΒΕ ΤΕΒΕ+ΕΚΑΣ ΟΓΑ ΕΚΑΣ
1999 332 384 281 333 97 52
2004 412 553 343 484 201 141
2009 486 731 406 651 350 245
Μεταβολή 1999-2004 24,1% 44,0% 22,2% 45,4% 106,1% 169,5%
Μεταβολή 2004-2009 18,0% 32,2% 18,4% 34,4% 74,3% 73,5%
Οι εισπρακτικοί/ελεγκτικοί μηχανισμοί καταρρέουν, η φοροδιαφυγή καλπάζει
• Οι ανείσπρακτες οφειλές προς το δημόσιο τριπλασιάστηκαν έως το 2007 και ξεπέρασαν τα 30 δις Ευρώ.
• Η φοροδιαφυγή οδηγεί σε σημαντικές απώλειες εσόδων. Ενδεικτικά οι απώλειες εσόδων από την φοροδιαφυγή σε ΦΠΑ που έχει εισπραχθεί από τους πολίτες κατά τις αγορές τους – και παρά την αύξηση του συντελεστή από 18% σε 19% – εκτιμάται μετά το 2005 σε 3-4 δις Ευρώ ετησίως.

Η φορολογία ανακατανέμεται σε βάρος των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων

• Η φορολογική επιβάρυνση των επιχειρήσεων, έχει μειωθεί από το 2,5% του ΑΕΠ το 2003 στο 1,9% του ΑΕΠ το 2008 (παραμένει σχεδόν αμετάβλητη στα 4,7 δις ευρώ συνολικά).
• Η μείωση των συντελεστών φορολόγησης των επιχειρήσεων χαρίζει περίπου 1 δις Ευρώ κάθε χρόνο στους μετόχους των 200 μεγαλύτερων επιχειρήσεων (ενώ επενδύσεις μειώθηκαν και η επιχειρηματικότητα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα).
• Η σχέση φόρων φυσικών και νομικών προσώπων δείχνει ότι για κάθε 100 Ευρώ φόρο που πλήρωναν οι επιχειρήσεις τα νοικοκυριά πληρώνουν, το 2008, 235 Ευρώ έναντι 160 Ευρώ, το 2003.
• Η φορολογική επιβάρυνση των εργαζόμενων και ελεύθερων επαγγελματιών, έχει αυξηθεί από 4,1% του ΑΕΠ το 2003 σε 4,6% του ΑΕΠ το 2008 (από τα 6,9 στα 11 δις Ευρώ).
• Στους χαμηλόμισθους και στις φτωχότερες οικογένειες η φορολογική επιβάρυνση αυξήθηκε περισσότερο. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ από το 2004 έως το 2008 η φορολογική επιβάρυνση:
• του χαμηλόμισθου τετραπλασιάστηκε (από 1% σε 4,1%),
• των φτωχότερων στην κλίμακα νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 42% (από 6,5% σε 9,2%),
• των υψηλότερων εισοδημάτων είτε μειώθηκε είτε γνώρισε πολύ μικρότερες αυξήσεις, π.χ. στον υψηλόμισθο άγαμο φορολογούμενο η αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης ήταν 7,7%.
• Η συνολική φορολογική και ασφαλιστική επιβάρυνση μιας μέσης Ελληνικής οικογένειας αυξήθηκε από 39,5% του ακαθάριστου εισοδήματος από εργασία το 2004, στο 42,7% το 2008.

Τα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν ακρίβεια και μείωση των πραγματικών εισοδημάτων

• 555 ευρώ τον μήνα υπολογίζεται η πρόσθετη επιβάρυνση των νοικοκυριών από τις αλλεπάλληλες φοροεπιδρομές, την εκτόξευση της ακρίβειας και την αύξηση των ιδιωτικών δαπανών για υγεία και παιδεία.
• Το καλάθι τροφίμων που αντιμετώπιζαν τα Ελληνικά νοικοκυριά το 2008 ήταν το 3ο πιο ακριβό στην Ευρώπη.
• Η βενζίνη στην Ελλάδα ήταν το 2008 η 4η ακριβότερη στην Ευρώπη.
• Τα χρέη των Ελληνικών νοικοκυριών τριπλασιάστηκαν από 40 δις το 2003 σε 117 δις το 2008.