Τρίτη, 21 Νοεμβρίου 2017
ο αρονοφσκυ και το καθηλωτικο φτερουγισμα του μαυρου κυκνου του

Ο ΑΡΟΝΟΦΣΚΥ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΘΗΛΩΤΙΚΟ ΦΤΕΡΟΥΓΙΣΜΑ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΥ ΚΥΚΝΟΥ ΤΟΥ

της ΜΑΡΙΑΣ ΦΛΩΡΟΥ

Τι ακριβώς είχε ο Τσαικόφσκυ στο μυαλό του όταν συνέθετε τη Λίμνη των Κύκνων; και τι σκεφτόταν κι ο πρώτος χορογράφος του διάσημου μπαλέτου, Julius Reisinger, όταν αποφάσιζε να δώσει στην πρίμα μπαλαρίνα του, την Pelageya Karpakova, διπλό ρόλο στην παράσταση, αυτόν της Οντέτ κι αυτόν της Οντίλ;

Οι δυο τους θα έπρεπε να μοιάζουν, σύμφωνοι, μα ταυτόχρονα να είναι τόσο διαφορετικές! Κι ήταν απλά δυο κύκνοι με  διαφορετικό χρώμα αυτοί που εμφανίζονταν στη σκηνη, δυο γυναίκες αντίπαλες ή κάτι ακόμα βαθύτερο μέσα στον συμβολισμό των κινήσεων και της χορογραφίας;

Ο Aronofsky στον «Μαύρο Κύκνο» του παίζει επικίνδυνα και χορογραφεί μάλλον, παρά σκηνοθετεί αυτην την δραματική εναλλαγή χαρακτήρων  στο ίδιο πρόσωπο, δίνοντας μια άλλη διάσταση στο μπαλέτο που έκανε την εμφάνισή του πριν από ενάμισι σχεδόν αιώνα και, φέτος, στα χέρια του ταλαντούχου σκηνοθέτη συγκλονίζει τους θεατές, δίνοντας τους τροφή για έναν εκ νέου προβληματισμό σε σχέση με το καλό και το κακό μέσα μας και γύρω μας.

Η Νίνα(Νάταλι Πόρτμαν) είναι μια μπαλαρίνα που ζει στη Νέα Υόρκη και που η ζωή της όλη και η καθημερινότητά της περιστρέφονται γύρω από την ενασχόλησή της με το μπαλέτο. Το μπαλέτο είναι το πάθος της, η εμμονή της, ολόκληρο το είναι της. Το μεγάλο της όνειρο είναι να έχει τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο μπαλέτο της Λίμνης των Κύκνων και όταν η προηγούμενη πρίμα μπαλαρίνα, Μπεθ(Γουϊνόνα Ράιντερ) αποσύρεται(ή την «αποσύρουν»;) το όνειρό της μοιάζει να παίρνει σάρκα και οστά. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής της αναθέτει όντως τον πολυπόθητο ρόλο, η Νίνα κάνει τη θριαμβευτική της εμφάνιση ως η καινούρια Βασίλισσα των Κύκνων και οι πρόβες αρχίζουν χωρίς όμως να έχουν το αναμενόμενο αποτέλεσμα…Η αρτιότατη τεχνική της Νίνα είναι αδιαμφισβήτητη, το παιδικό της πρόσωπο, οι κινήσεις και η δειλή καλλονή της την καθιστούν τον τέλειο Λευκό Κύκνο, όμως κατά πόσο θα μπορούσε να ερμηνεύσει τον Μαύρο Κύκνο που με τη σατανική του σαγήνη θα αρπάξει μέσα από τα χέρια της Οντέτ, τον πρίγκηπα και το όνειρό της για μια φυσιολογική ζωή; Η τεχνική αρκεί ή χρειάζεται και κάτι άλλο, κάτι σκοτεινό και ενδόμυχο που πρέπει να βγει στην επιφάνεια για να μαγέψει όχι μόνο τον πρίγκηπα, αλλά πολύ περισσότερο να μπλέξει στα σαγηνευτικά του δίχτυα το ίδιο το κοινό; Το σαράκι της τελειομανίας βρίσκεται ήδη μέσα στο μήλο και πολλοί είναι αυτοί που θα φροντίσουν να θεριέψει και να βγεί στην επιφάνεια. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής της παράστασης, Τομά(Βενσαν Κασσέλ) που απαιτεί την τελειότητα από τη Νίνα, η καινούρια μπαλαρίνα Λίλυ(Μίλα Κούνις) που υπολείπεται ίσως τεχνικής αλλά όχι απαραίτητα ανταγωνιστικότητας και χαρισμάτων σκοτεινής φύσεως, η καταπιεστική μητέρα της Νίνα, Έρικα (Μπάρμπαρα Χέρσεϋ), όλοι θα συμβάλλουν έτσι ώστε η Νίνα να μεταμορφωθεί στον Μαύρο κύκο που τόσο επιθυμεί και που, ως ενσάρκωση του κακού, θα την παρασύρει σε ένα δρόμο χωρίς επιστροφή…

Το Κακό, το Κακό σε όλο του το μεγαλείο και σε όλο το φάσμα των εναλλαγών του και της πάλης του με το Καλό είναι αυτό που πραγματεύεται ο Aronofksy σε αυτήν την ταινία, με φόντο τις πουέντ και τον τρομερά ανταγωνιστικό χώρο των μπαλαρίνων της Νέας Υόρκης. Το Κακό που τελικά προϋπάρχει μέσα μας η γεννάται στην πορεία; Και τελικά τι είναι αυτό που το κάνει να γιγαντωθεί και να παρασύρει τα πάντα στο πέρασμά του; Ποιος οδηγεί στο έρεβος τη Νίνα; Είναι μόνο η προσωπική της αναζήτηση της τελειότητας και η εμμονή της με την τέχνη της ή έιναι και οι περιβάλλοντες χαρακτήρες της; Κατά πόσο συμβάλλουν στη πορεία της ο Τομά και ο απαιτητικός του τρόπος, η ειρωνεία του στο πρόσωπό της, ο υφέρπων ερωτισμός ανάμεσά τους και η απόρριψη-αποδοχή της από μέρους του; Τι ρόλο έχει στην εξέλιξη της η μητέρα της που, αφύσικα κρεμασμένη από πάνω της, την κάνει να σφυκτιά με την αγάπη της(ή με το μίσος της, μιας και η εγκυμοσύνη της στη Νίνα της στέρησε την καριέρα της πρίμα μπαλαρίνα που η ίδια ονειρευόταν;)και με τις καταπιεστικές της φροντίδες; Κι αυτή η καινούρια μπαλαρίνα, η Λίλυ, που ορμάει μέσα στη ζωή της όπως όρμησε στην αίθουσα χορού την πρώτη μέρα που εμφανίστηκε στη σχολή, γοητευτικά θορυβώδης, επικίνδυνα ανταγωνιστική και απρόσμενα προκλητική, κατά πόσο ευθύνεται για την μεταμόρφωση της Νίνα σε αυτό που η ίδια τόσο ποθεί και τόσο φοβάται, στον Μαύρο Κύκνο;Ακόμα κι αυτή η Μπεθ, δε μοιάζει με Κασσάνδρα έτσι όπως εξαπολύει κατάρες και απειλές τη νύχτα που η Νίνα παρουσιάζεται από τον Τομά στο κοινό ως η νέα Βασίλισσα των Κύκνων;

Οι λέξεις «τέλεια» και «εκπληκτική» δεν αρκούν για να περιγράψουν την ερμηνεία της Πόρτμαν, η Κούνις αποτελεί τη βέλτιστη επιλογή για να ενσαρκώσει το φίδι που, μέσα στον Παράδεισο, θα συμβάλλει καταλυτικά για την πτώση του Λευκού Κύκνου και ο Κασσέλ με μια αριστοτεχνική ερμηνεία οδηγεί την πρωταγωνίστρια στην υπέρβαση που τόσο θα της στοιχίσει… Ο Aronofsky αποκαλύπτει το μεγαλείο της τέχνης του μέσα από μια ταινία στην οποία τα πάντα συμβολίζουν το Κακό και το Καλό όπως αυτά περιπλέκονται μεταξύ τους σε έναν μοιραίο δεσμό. Τα ρούχα των πρωταγωνιστριών, τα σκηνικά, ο φωτισμός, οι ηθοποιοί και οι ερμηνείες τους, όλα, γίνονται εργαλεία του προκειμένου να τονίσει την πάλη αυτή. Παρασέρνει τον θεατή του σε αυτό το μοναδικής αισθητικής παιχνίδι παράνοιας, βγάζει στην επιφάνεια σκοτεινά ένστικτα, σεξουαλικές παρορμήσεις-απωθημένα, επικίνδυνες ψυχώσεις και θανατηφόρες φιλοδοξίες, μα, κυρίως, αυτό που καταφέρνει να δώσει με τρόπο που καθηλώνει και συναρπάζει είναι η μανιασμένη δύναμη ενός χαρακτήρα που επιδιώκει το όνειρό του αλλά και η τραγική συντριβή του όταν μέσα του συγκρούονται οι δύο του διαφορετικές φύσεις…